Trí khôn người Việt 5-nhận dạng tính cách con người

Các cụ ngày xưa hay có những câu nói về tính cách của con người. Những tính cách đó thể hiện về một đặc điểm nào đó như: “khôn nhà dại chợ”, ở trong nhà khôn theo kiểu lười biếng, đẩy những việc khó khăn cho người xung quanh, nhưng ra đường ra cuộc sống lại chẳng làm nên trò trống gì… hoặc một dạng người “việc nhà thì nhác việc cô bác thì siêng”, hàm ý người rất hoắng huýt việc của nhà mình không làm lại đi làm người ngoài… Nói chung các câu nói hàm ý đều sâu xa để hiểu được cũng chỉ là một phần nào… cần có những mổ xẻ hội đàm sâu sắc, kỹ càng hơn nữa…

Advertisements

Trí khôn người Việt 4 – bền bỉ vươn lên

Các cụ ngày xưa có những câu nói kinh điển mà hầu như ai cũng có thể biết: “thất bại là mẹ của thành công”, câu này mới nghe rất nghịch lý vì thất bại chứng tỏ anh kém cỏi có nghĩa là anh không hoặc chưa có khả năng làm không việc đó. Nhưng ngẫm sâu xa ra thất bại nhiều khi không phải là anh không có khả năng đó mà do anh chưa có đủ kinh nghiệm, chưa có đủ kiến thức… và một số yếu tố khác. Khi thất bại anh mới giật mình như một gáo nước lạnh dội hoặc như một cái tát vả vào mặt làm anh bừng tỉnh, anh mới nhớ kỹ và anh mới nghiền ngẫm, gặm nhấm nỗi đau đớn đó từ đó mới rút ra bài học xương máu cho lần sau. Lần sau anh có gặp tương tự lúc này như một bản năng tự vệ anh sẽ phản kháng lại mạnh mẽ, nhanh nhẹn và rồi bất ngờ vượt qua trước ngai vật đó và thành công. Câu nói đó thâm sâu ở chỗ đó. Người ta sẽ ghi nhớ và rút kinh nghiệm sâu sắc, thành công là ở lần sau, khi người ta đã từng trải, có kinh nghiệm, có kiến thức, tầm nhìn, có đồng đội vv…. những điều rút tỉa ra từ lần thất bại trước. Câu nói đó cũng khuyên người ta rằng đừng nản lòng trước thất bại vì hình như cơ hội thành công đang ở phía trước… người mẹ bao dung đang đợi chúng ta. Cố gắng nhé! “Thất bại là mẹ của thành công”. Chí lý.

Trí khôn người Việt 3-phê phán sự dốt nát

Khi mà phê phán sự kém cỏi dốt nát ngay từ bé tôi rất nhiều lần được nghe thấy câu: “Ngu như bò”, thậm chí để đả phá người ta còn chua cay: “ngu như chó”, hoặc là học sinh nào mà học kém quá có câu phê phán: “óc bã đậu”, đầu óc chẳng có trí khôn nào. Ngày nay người ta còn biến tấu câu sau: “ngu lâu, dốt bền”, sâu cay ở chỗ dốt thì học hỏi sẽ dần khá lên, nhưng dốt lại lười hoc nên dốt cứ bền bì… dốt mãi…
Những câu nói từ ngàn xưa được truyền tục và vẫn âm ỉ trong dòng chảy của đời sống.

Trí khôn của người Việt 2 – đóng giả

Nói về trí khôn mang vận dụng cuộc sống thật là hay. Ở bên Trung Quốc trong các cuộc chiến tranh giành, hùng bá, có một mưu kế khá kinh điển gọi là:”vây Ngụy cứu Triệu”, trí khôn này sẽ vận dụng vào để cứu nước Triệu bằng cách khi nước Triệu đang lâm nguy bị vây khốn họa mất nước gang tấc, lúc này dùng một nước thứ 3 hoặc một cánh quân thọc vào lưng Nguy là nước đang vây Triệu, lúc này nước Ngụy lập tức phải rút về bảo vệ nước mình, thế là nước Triệu được giải thoát.
Một mưu kế khác trong lịch sử cả Trung Quốc và Việt Nam đều có những câu chuyện kinh điển nhờ vận dụng trí khôn mà giải nguy được lúc nguy khốn nhờ đó làm nên lịch sử…
Như Trung Quốc câu chuyện Hán – Sở tranh hùng, Hạng Vũ đang khỏe lực lượng hùng hậu vây khốn Lưu Bang trong thành nhỏ bé. Chiến thắng đã cận kề. Nào ngờ, lúc này kế giả dạng Lưu Bang, cho người đóng giả làm vua  mở đường máu lao ra trốn. Làm quân Hạng Vú tập trung quân lực đuổi đánh. Còn Lưu Bang thật lúc này nhè nhàng mở thành luồn trốn thoát. Sau này Lưu Bang lớn mạnh dần lên đánh thắng Hạng Vũ (vua Sở), thành lập nên nhà Hán nối danh trong lịch sử.
Ở Việt Nam đâu có kém, sự kiện Lê Lai giả dạng Lê Lợi mở đường máu cứu chúa vẫn còn đó… Nhờ đó Lê Lợi trốn thoát khỏi quân Minh. Đường Lê Lai ở Hà Nội là con đường tôn vinh một người dám xả thân để cứu minh chủ lúc lâm nguy… quả là đáng cảm phục.
Nếu không dùng những mưu kế trí khôn như vậy, đóng giả, giả dạng… làm sao làm nên những chiến thắng, triệu đại vang dội.

Ngày nay vận dụng trí khôn đó vào cuộc sống như thế nào mới đáng suy ngẫm, có thể đóng giả một người nào đó… tất nhiên để làm việc tốt có ích cho xã hội.
(Trương Định ngày trở về 9-2017)

Trí khôn của người Việt 1

Trí khôn của người Việt thể hiện khá rõ trong các câu nói, ca dao, tục ngữ, hò vè… Từ khi sinh ra mỗi chúng ta đều được nghe, được truyền tụng trong cuộc sống từ cha ông, hàng xóm, bạn bè… từ sách vở dần dần ngấm vào mỗi người. Trong cuộc sống khi xảy ra vấn đề nào đó người ta lại vận dụng những câu nói đó… nhiều lắm… để giải quyết xử trí. Đó là trí khôn mà ông cha đã tổng kết từ ngàn đời.
Nếu nói đến trí khôn phải nói một nước ngay bên cạnh chúng ta là Trung Quốc, thông qua bộ phim Tam Quốc Diễn Nghĩa mới thấy trí khôn (mưu kế) của họ thâm sâu đến mức nào. Nếu hai bên đánh nhau dàn quân ra rồi xông vào chém giết, ôi chuyện nhỏ… quá bình thường. Thắng lợi mà đổi lấy hàng ngàn, vạn mạng người bên mình, đó gọi là hạ sạch. Thắng lợi mà không cần một giọt máu mới gọi là thượng sạch, lúc đó người ta vận dụng trí khôn. Gia Cát Lượng là bậc thầy của trí khôn, lấy thành mà không mất một giọt máu. Tỷ như tung tin nội gián rằng tướng bên họ có mưu đồ làm phản, gây mâu thuẫn quân thần nghi ngờ lẫn nhau. Minh chủ không tin tướng, tướng sợ bị giết, bị loại bỏ. Lúc này tướng thà đằng nào cũng chết nên sẽ làm phản thật giết minh chủ và mở thành rước quân của Gia Cát Lượng vào… đó chẳng cần 1 giọt máu mà vẫn lấy được thành. Trong phim Tam Quốc Diễn Nghĩa cái hay cái độc đáo là những trận đánh dùng mưu kế, dùng trí khôn để giành đất, lấy thành chứ còn kiểu xông vào chém giết là kiểu võ biền bình thường thôi.
Lại nói đến vận dụng trí khôn, tôi vẫn luôn tự hào người Việt mình có những câu nói mà đến bây giờ nếu vẫn dụng vào cuộc sống vẫn luôn luôn hay ho với hàm ý sâu sa. Ở bài viết này xin vận dụng 1 câu nói như sau: “Lùi một bước tiến ba bước”. Câu nói đó dạy rằng cần biết nhẫn, lùi, ở đây là chịu lép vế trước mắt, chịu thiệt trước mắt, nhưng mà lại có cơ hội tiến đến 3 bước tức là cơ hội thu về lợi ích hơn nhiều lần.

Trong cuộc sống  có lần tôi cũng uyển chuyển vận dụng và đạt được kết quả ưng ý. Khi vận dụng câu này tức là trước mắt, trong một thương vụ, hay một giao kết nào đó mình chịu thiệt (vì hoàn cảnh lúc đó mình khó có sự lựa chọn nào tốt hơn), nhưng bù lại mình lại nhìn thấy 2-3 cái lợi đằng xa. Người xung quanh khi thấy mình ứng xử như vậy thì chửi, ném đá rằng thằng ngu… Nhưng một thời gian sau, nếu nhìn vào thành quả đằng sau xự thiệt thòi đó lúc này những người đó mới nhìn nhận lại và à rằng… thì… mà… là….
Nếu đơn giản kiểm làm con toán có thể mình thiệt 1 nhưng mình lợi 2 đến 3 trừ đi rõ ràng ta vẫn lợi 1 đến 2. Còn nếu ta cứ khăng khăng không chịu thiệt 1 thì vẫn chỉ là con số 0. Nào suy nghĩ đi, vận dụng câu nói của các cụ có phải hay không…
(Trần Khát Chân, trời âm u 2017)

Màn đàm về giáo dục trẻ

(Luận bàn sự đời)
Giáo dục ảnh hưởng khá nhiều đến tương lai của một đứa trẻ. Đứa trẻ chịu ảnh hưởng của môi trường xã hội, môi trường học tập nhà trường và một phần quan trọng từ môi trường gia đình. Có đứa trẻ từ một đứa trẻ tốt có tính lương thiện nhưng có khi hư hỏng vì môi trường xã hội mà mình tiếp xúc, từ lây nhiễm ở các bạn bè cùng trang lứa, thâm chí từ chính gia đình. Gia đình không tạo điều kiện cho trẻ phát triển học tập… Điều đó nghe có vẻ phi lý nhưng thực tế có người như thế vì cuôc sống là đa diện, đa chiều.
Ở quê vùng nghèo khó, đứa trẻ xuất phát điểm khổ cực nên sẽ có thiên hướng tìm cách thoát nghèo, thoát khổ, sẽ chú tâm vào học hành, vươn lên. Cha mẹ cũng vì nghèo khổ mà có ý thức động viên con cái cần học tập, rèn luyện để mong đổi đời, thoát khổ. Có những đứa trẻ tạo ra được hình ảnh học tập vươn lên điển hình làm tấm gương tốt cho xã hội.
Ở thành phố có những đứa trẻ được hưởng đầy đủ nhu cầu vật chất, sống được cha mẹ đáp ứng gần như mọi điều kiện, nhưng để tạo ra được ý chí học tập quả là một thử thách. Giữa làn ranh mong manh của cuộc sống đô thị, xã hội phức tạp, đứa trẻ như kẻ đứng ngã ba đường khá dễ dao động và không cẩn thận sẽ trượt dài. Bị những cám dỗ cuộc sống hưởng thụ làm đứa trẻ mất đi ý chí phấn đấu học tập. Chơi bời.
Ông Chung Jung Yung (Cố chủ tịch tập đoàn Huyndai – Hàn Quốc) có một kinh nghiệm quý khi giáo dục con cái là không cho đi xe riêng (mặc dù ông có khả năng mua hàng nghìn cái) mà đề nghị con cái đi xe ô tô buýt cộng đồng như những đứa trẻ khác khi đi học. Chỉ khi nào đi làm có tiền mới được sắm xe riêng.
Ở thành phố đứa trẻ thường nhìn lẫn nhau, nhìn bạn giàu hơn và đòi hỏi nên muốn các cháu chịu sương gió là khá khó. Cần phải có những uốn nắn thời gian để trao đổi. Bỏ công sức của cha mẹ để hướng dẫn các cháu. Cho các cháu rèn luyện là tốt cho các cháu chứ không phải là làm khổ các cháu. Nếu nuông chiều quá mức là phản tác dụng.
Những phương pháp giáo dục cập nhật từ các nước tiên tiến Nhật Bản, Hàn Quốc… luôn luôn hay ho và cần nghiên cứu áp dụng.
Cho đứa trẻ phương pháp cách sống hơn cho đứa trẻ dư thừa vật chất. Điều kiện đầy đủ chỉ là điều kiện cần. Cái hay là cho đứa trẻ sự tôi luyện, bản lĩnh sống. Thời gian sẽ đào luyện đủ để đứa trẻ ra đời thành công.
(NHĐ- Màn đàm cuối tuần 2017)

Luận bàn về hạnh phúc

(Luận bàn sự đời)
Con người ta sinh ra ai cũng muốn hạnh phúc và mưu cầu hạnh phúc, ai cũng muốn sung sướng và mưu cầu sung sướng còn kẻ tồi tệ mới mong muốn người khác đau khổ và làm đau khổ người khác. Hạnh phúc trong cuộc sống có nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, xuất phát từ góc nhìn, hoàn cảnh sống về trình độ học vấn, kiến thức nhưng tựu chung lại ai cũng muốn giàu có và bình an. Tìm thấy được nhiều niềm vui trong cuộc sống và thỏa mơ ước của mình. Tất nhiên mơ ước của mỗi người là khác nhau thậm chí khác nhau rất nhiều. Có người mơ rằng tôi phải có biệt thự, xe sang… mới là hạnh phúc. Hoặc tôi phải có cỡ X tỷ đồng mới là hạnh phúc. Nhưng có người lại nghĩ khác họ cho rằng chỉ cần tôi làm công việc tôi yêu thích, gắn bó với công việc đó và đạt được thành tựu với công việc đó có nghĩa là tôi hạnh phúc: như một nhà nghiên cứu khoa học chế ra được một loại vac xim phòng được bệnh cứu người, dù kinh tế chẳng dư giả gì nhưng nhà khoa học đó cảm thấy rất hạnh phúc vì đó là mục đích lẽ sống của họ. Có những người bình dân hơn họ đi bán hoa quả ngoài chợ, chỉ cần ngày hôm đó bán hết được gánh hàng, đủ tiền chi tiêu cho bữa ăn của gia đình nhỏ của họ là họ cũng cảm thấy hạnh phúc.
Một cặp vợ chồng trẻ có công việc ổn định, có một tổ ấm, có cuộc sống bình an, hiền hòa đó cũng là hạnh phúc. Rất nhiều phải không ạ… với tôi cũng thế hạnh phúc có nhiều cung bậc cảm xúc… đơn giản có khi chỉ là 2 cha con đi bộ lãng đãng trò chuyện cũng là hạnh phúc… có khi tôi ngồi nhâm nhi ly cà phê ngắm nhìn trời đất cũng là những phút giây hạnh phúc.

Tất nhiên con người phải có ham muốn, phải đặt ra các chỉ tiêu để phấn đấu, rồi phải vất vả để đạt được ước muốn đó nên thời gian dành cho gia đình cho nghỉ ngơi phải ít đi… Chứ thật ra hạnh phúc đôi khi cũng khá giản đơn… như cuối tuần có một buổi đi chụp hình ở công viên… thế thôi… còn các quý vị…

(Nguyễn Hải Đăng, Trần Khát Chân, 5-2017)