Trí khôn người Việt 17: Gần mực thì đen gần đèn thì rạng

Ngày xưa đi học từ hồi cấp 1, học sinh đều được giáo hóa câu nói này, là câu chuẩn mực bóng bảy, mực ở đây biểu hiện cho cái xấu, đèn hiểu là mặt sáng cái tốt đẹp hay ho. Trong cuộc sống muôn hình vạn trạng. Cùng một con người như vậy nếu được giáo dục tốt, môi trường tốt sẽ phát huy được mặt tốt hạn chế được cái xấu và trở nên con người hữu ích. Còn nếu gần những điều xấu xa con người đó sẽ trở nên thụt lùi, cái tốt đẹp ẩn đi, cái xấu trỗi dậy. Cũng một con người nếu ở gần người xấu ví dụ là 5 điểm sẽ tụt đi còn 2-3 điểm, nhưng nếu ở gần người tốt có nhiều ưu điểm sẽ dần tăng lên thành 6-7 điểm hoặc cao hơn nữa 10 điểm. Đó là mẫu người họ không có khả năng tự kiểm soát cao hành vi, có tính phụ thuộc nên môi trường ảnh hưởng khá nhiều đến họ. Trí khôn đó của các cụ xưa được vận dụng vào ngày nay thế nào? Gần đây có trào lưu livetream trên mạng, người ta dạy về cách làm giàu: ông CEO bất động sản Phạm Tuấn Sơn cũng khoe mình gần gũi với CEO Trương Gia Bình của FPT, đó cũng là trí khôn gần người tài giỏi hơn mình để học hỏi. Còn người kém hơn chắc hẳn nếu có trí khôn muốn làm giàu thì hãy tìm cách gần CEO Phạm Tuấn Sơn chẳng hạn.
Gần đèn ảnh hưởng rất lớn, có người còn có thể thay đổi cả cuộc đời. Ví dụ có cô sinh viên ra trường thi vào làm trợ lý cho CEO Trương Gia Bình, qua thời gian, được bồi đắp, gần gũi với người tài giỏi, giờ đã trưởng thành được đôn lên làm CEO chi nhánh ở FPT, thành người phụ nữ thành đạt, giàu có.
Có những ông bố bà mẹ thành đạt, làm chủ tâp đoàn là ngọn đèn lớn tỏa sáng, truyền cho con cái. Con cái từ ngọn đèn đó mà tiếp nối, trở nên thành các CEO trẻ thành đạt, lãnh đạo hàng nghìn con người. Ô chẳng là trí khôn được tiếp nối phát huy đó sao.
Gặp phải mực tốt nhất là tránh xa… các cụ còn có câu “đừng dây với hủi”… cuộc đời sẽ trở nên lụi bại.
Gần đèn hoặc tìm cách học hỏi đèn tức người tài ba, thành đạt, ý trí, nhân văn kiểu gì ta cũng có ảnh hưởng, không nhiều thì ít sẽ giúp ta thành công. Thế nhé.
(Hải Đăng, Trương Định, ngày cực nóng 2018)

Advertisements

Trí khôn người Việt 16: “có thực mới vực được đạo”

Các cụ có một câu hay như sau: “có thực mới vực được đạo”… đạo dù có hay ho đến đâu mà đói kém, nghèo khốn, thì ai theo? ai nghe? cho nên cái dạ dày phải ấm cái đã hoặc có câu: “cơm áo không đùa với khách thơ”, làm thơ ca hay ho đó nghe nổi bần bật đó, nhưng đừng đùa đói dã họng, thi nhân nghèo rớt. Cuộc sống luôn chứng minh điều đó, áp lực công ăn việc làm, áp lực thu nhập luôn luôn đeo đuổi con người ta suốt cuộc đời, hôm nay mà không có tiền, cô thu phí gõ cửa: vậy ai trả tiền nước, tiền điện, mai sáng ra con đòi tiền học lấy đâu ra? Phải không ạ! Cái thực nó là như thế… đạo dù hay ho thế nào vẫn bị cái thực giằng xé làm con người ta đôi khi trở nên nhỏ bé đi… nhưng thời nay cũng nên suy ngẫm đạo là gì, trí khôn được vận dụng thế nào? Đạo giờ lại là phát triển kinh tế, kinh doanh, rằng trong làm ăn kinh tế phải có đạo đức, cũng cần có cái tâm, chứ không phải kinh doanh bằng mọi giá, đạp lên mọi giá trị khác, đẩy những người khác trở nên nghèo khó còn mình giầu sụ… tạo ra môi trường, môi sinh ô nhiễm, hủy hoại… đó điều mà những nhà kinh doanh chân chính nên suy ngẫm. Giờ kinh doanh làm kinh tế sôi động, một phần làm giầu cho bản thân, một phần đóng góp cho xã hội… Đạo là sự hài hòa giữa hai mối tương quan đó… tạo ra giá trị cho cuộc sống. Tạo ra sự giàu sang, nhưng giàu sang cũng cần văn hóa, văn minh.
(Hải Đăng 5- 2018)

Trí khôn người Việt 15-Vững như kiềng ba chân

Ngày xưa có một câu nói khá nổi tiếng: “dù ai nói ngả nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân”, câu nói đó ngay từ thời đi học tiểu học hầu như học sinh nào cũng thấm nhuần, hiểu kỹ. Một trí khôn được đút rút kinh điển. Trong cuộc sống đôi khi gặp một sự việc ta sẽ có nhiều ý kiến, nhiều bình tán, nhưng khi sự việc đó được chuẩn bị chu đáo, có tính toán kỹ thì dù ai nói ngả nói nghiêng thế nào ta cũng vẫn vững dạ tin tưởng. Còn nếu chao đảo, ba phải, ta đổi ý là hỏng việc, lỡ nhịp…. nếu làm ăn kinh tế là lâm nợ nần, phá sản….
Tất nhiên ở đây cần ngẫm kỹ không khéo cẩn thận thành bảo thủ. Cái vững dạ ở đây là ta nhìn nhận thấy đúng đắn sự việc, tỉnh tảo soi sét rồi mới kiên định, chứ nếu kém cỏi, suy nghĩ tức thời, bộp chộp, mà “vững như kiềng ba chân” là không cẩn thận trở thành bảo thủ, lúc này ta lại trở thành thái cực khác…
Vận dụng câu nói trí khôn đó vào cuộc sống để thành công, giúp đời là một vấn đề mọi người nên thao thức…. nếu ta đã có con đường, đã hoạch định ra kế sách, đã có những bước ban đầu thành công thì: “dù ai nói ngả nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân”. Lúc đó mới đảm bảo đi đường dài… và đạt được ước nguyện.

Trí khôn người Việt 14- Cái nết đánh chết cái đẹp

(Luận bàn sự đời)
Câu nói đó là câu nói khá quen thuộc mà ta từng biết của các cụ xưa: “cái nết đánh chết cái đẹp”. Cái đẹp là cái hiện hữu là ảo giác tức thời làm người đàn ông say mê. Có thể là bản năng tự nhiên người ta sẽ phản ứng hứng thú khi gặp cái đẹp. “Anh hùng khó vượt qua cửa ải mỹ nhân” là thế. Ngày xưa ở Trung Quốc thời Tam Quốc: Điêu Thuyền được dùng làm mỹ nhân kế để ly gián Lã Bố và Đổng Trác. Lúc đó Đổng Trác đang lộng hành, quyền lực thao túng nhà vua. Chỉ vì trúng kế người con gái đó mà Lã Bố giết bố nuôi Đổng Trác trừ hậu họa. Câu chuyện để thấy mỹ nhân có sức mạnh thế nào mạnh hơn cả một đoàn quân.
Quay trở lại câu nói về cái nết của người phụ nữ. Chắc rằng ai đó sẽ ồi dời ơi, thời nay con gái chỉ cần có sắc là sung sướng, là ối trai đẹp, giàu có sẵn sàng tán tính. Đúng rồi thời nào cũng thế, thời nay, thế giới phẳng, người thành công lắm tiền nhiều của càng tăng thì nhu cầu thưởng thức, nhu cầu cái đẹp càng được chú ý. Thế còn cái nết thì sao? Câu trả lời của người thông minh rằng tôi sẽ chọn cô gái vừa có sắc đep vừa có tính nết đoan trang, hiền lành. Ồ đúng quá… vậy thì câu nói “cái nết đánh chết cái đẹp” ở đây sẽ hiểu và vận dụng thế nào. Tôi nghĩ rằng câu nói của các cụ vẫn đúng và ý nghĩa. Cái nết thực ra trong cuộc sống mới là cái lâu bền và đọng lại. Còn cái đep nó ảo và chóng tan biến. Sắc đẹp như lưỡi dao. Người con trai đi tìm cái đẹp nên tìm cái đẹp duyên, đẹp trong mắt mỗi con người. Còn cái nết mới lưu giữ được hạnh phúc trọn vẹn. Khi bạn lập gia đình rồi cái nết thực sự mới làm cho tổ ấm tròn trịa, còn nếu chỉ có cái đẹp lung linh không thì cuộc sống đâu trọn vẹn, có khi còn gây ra thất vọng, buồn chán.
Dù thời đại nào câu nói đó của các cụ vẫn có ý nghĩa, trí khôn răn dạy ta sống làm sao cho đẹp đẽ, chọn bạn cần cẩn trọng. Đề cao đức tính nhân bản, nhân văn.

(NHĐ-2018)

Làm ơn báo oán

(Luận bàn sự đời)
Trong cuộc sống nếu được người khác làm ơn là một diễm phúc, là cuôc đời ban cho mình những may mắn, không biết quý trọng mà lại đap đổ nó thậm chí gây thiệt hại cho chính người giúp mình, các cụ gọi là “làm ơn, báo oán”. Thât là tệ. Như gần đây hành hung bác sĩ chỉ vì bác sỹ phẫu thuật cho vợ mình đẻ mẹ tròn con vuông??? Và kết cục của kẻ hành hung đó phải trốn chui trốn nhủi vì truy nã.
Cuộc sống có người được giúp đỡ, được chân tình bảo ban, nhưng đáp trả là lòng ghen ghét và hãm hại. Liệu kết cục của người đó là gì? lấy oán báo ơn, những người mẫu hình đó trong cuộc sống không khá được. Kèm theo đó là lối chụp giật… qua bao biến cố cuôc sống vẫn chày chật và rồi túng quẫn. Không ngửng mặt lên được. Vậy hãy tự soi lại chính mình xem.
Lấy oán báo ơn,  kết thúc từ nhẹ đến cao kẻ thủ phạm đều dẫn đến kết cục không ra gì. Tôi quan sát và tin vào điều đó. Để moi người suy ngẫm và phòng tránh, bỏ lối ứng xử đó hòng tìm tương lai tốt đẹp cho mình.
(NHĐ-2018)

Trí khôn người Việt 13- Buôn có bạn, bán có phường

Câu nói: “Buôn có bạn, bán có phường” là câu nói quen thuộc mà mỗi chúng ta đều biết khi bàn chuyện làm ăn. Đó là trí khôn được đúc rút chuẩn mực… Ở Hà Nội 36 phố phường quận Hoàn Kiếm là điển hình cho cách thức làm ăn này. Mỗi phố là một nghề làm ăn, buôn bán. Lan rộng ra ở những nơi khác như Bà Triệu là phố Cà Phê… Phùng Khắc Khoan là phố vải… Thời hiện đại có những con phố tiếp tục tự phát thành nơi buôn bán. Tỷ như đường Trần Đai Nghĩa giờ cũng là tuyến phố Cà phê cứ nhà nọ mở rồi nhà kia lại mở tiếp… kể cũng lạ. Từ Ngã Tư Bách Khoa – Trần Đại Nghĩa thông sang đường Giải Phóng giờ là phố buôn bán máy tính… nhà nhà kinh doanh hoặc cho thuê dịch vụ máy tính. Có lần tôi ngồi hàng nước cạnh đó nghe kể rầng có một hàng ăn uống lọt khe nhảy vào thuê nhưng sau một thời gian không trụ được đành bật.

Cái lợi cách làm ăn này tạo ra sự sầm uất, khách hàng cứ thế kéo đến, tuy nhiên cạnh tranh là khốc liệt phải không ạ.

(NHĐ-2018)

Trí khôn người Việt 12, hàng xóm làng giềng

Các cụ xưa có câu khá quen thuộc: “Bán anh em xa, mua láng giếng gần”, câu nói đó kể ngẫm cũng mông lung. Anh em ở đây là người thân ruột thịt sao có thể bán? mà lại đổi lấy láng giềng gần là làm sao? Người thân ngàn dặm vẫn là người thân, dù bên kia địa cầu vẫn là người thân… nhưng hay ngẫm kỹ xem, trong cuộc sống rằng là câu nói của các cụ muốn nhấn mạnh đến sự gần gũi làng xóm qua lại là quan trọng. Anh em ở xa họa hoằn mới gặp nhau, còn láng giềng gần hằng ngày, hằng giờ có thể tâm giao chia bùi se ngọt, có thể qua lại giúp đỡ tắt lửa tối đèn. Thâm chí cùng nhau vui chơi, giao lưu, cùng làm ăn…
Câu nói xưa của các cụ rất thực tế… những người láng giềng quanh mình mà tốt, hợp, cưu mang nhau còn hơn là anh em xa tít mù tắp chẳng mấy khi gặp nhau…
Ý nghĩa là như thế… bà con thử phân tích tiếp xem. Cái sự gần gũi, thân tình… nó vẫn ý nghĩa. Câu nói đề cao tình xóm làng, bạn hữu quanh ta.