Một sự tuyệt đối đáng kinh ngạc

(Cảm nhận ngắn)
Cạnh cổng trường Xã Đàn có khá nhiều hàng ăn sáng. Dạo này tôi hay đưa cháu Quỳnh Chi dừng xe ăn sáng ở một hàng bánh mỳ pa tê, kiêm xúc xích vv…. Bà chủ người đậm đà, xương xương, nhanh nhẹn, mồ hôi toát nhễ nhãi… rất chi là hiếu và hiểu khách. Chỉ cần dừng xe là chị ta đã đon đả chuẩn bị món ăn mà cháu thích.
Buổi chiều tôi ra sớm đón cháu, lởn vởn đi qua đi lại trước cổng trường, chợt lại nhìn thấy chị ta bán thịt xiên nướng cùng cô con gái. Lại gần bâng quơ: “thế sáng bán, giờ chiều chị cũng bán à?”. Một nụ cười ngọt lịm, hiền từ: “Em bán cả ngày, đến tối vẫn bán!”. Tôi nghe xong hơi giật mình: “à há, thế thứ bảy chủ nhật thì sao?”. Chị ta lại nhẹ nhàng: “thứ bảy Chủ Nhật vẫn bán, không bán cho học sinh thì bán cho dân cư”.
“Chẹt, chẹt, cuộc sống thật là muôn màu, thế mới biết có những người vẫn phải vất vả siêng năng để mưu sinh trong cuộc đời này”:
“Vâng, một lịch làm việc tuyệt đối đáng kinh ngạc, mà nụ cười vẫn lẩn quất sau hàng nước mắt đã được hong khô?”.

(Nguyễn Hải Đăng)

Ngại học hỏi!

Thói tật người Việt
(Nguyễn Hải Đăng)
Lại tiếp tục bàn về căn tính người Việt, tôi nhân câu chuyện cách ứng xử của ông Giám đốc người Nhật Bản trong bài viết trước có cái gì đó khá khác lạ. Nếu trong trường hợp giám đốc người Việt Nam, chắc sẽ xảy 2 trường hợp nếu anh lái xe ăn gian tiền xăng, 1 là sẽ ngay lập tức đuổi việc, 2 là nếu không sẽ làm ầm ĩ, chửi mắng cho một trận. Còn ông giám đốc người Nhật thì không, thậm chí ông ta còn tặng hoa chia tay anh lái xe này. Ngẫm kỹ cách ứng xử đó có một cái gì đó nó cao kiến hơn (tất nhiên là ông ta ngay lập tức không tăng lương), một phong cách rất Nhật Bản. Nói về đất nước Nhật Bản, con người Nhật Bản có lẽ nên dùng từ tuyệt vời, số 1. Tôi gần đây rất hay quan sát, suy ngẫm, cũng như đọc, tìm hiểu các bài viết về đất nước con người Nhật Bản, có lẽ sẽ bàn luận sau. Khi tìm hiểu, quan sát về những sản phẩm công nghiệp, những thành tựu của các hãng Nhật Bản họ làm được, tôi luôn đặt ra câu hỏi vì sao họ lại làm được như vậy, tại sao đất nước, con người họ lại dồi dào, tài giỏi như vậy? Tôi chỉ đơn cử 1 ví dụ rất nhỏ cái nhà mình đang ở có bao nhiêu đồ Nhật Bản, chắc chắn là trên 50%, thậm chí có gia đình ưa đồ Nhật đến 90% hàng điện tử, gia dụng Nhật. Lâu lâu, cách đây vài tháng tôi còn đếm được trên đất Hà Nội có 7 hãng xe ô tô Nhật Bản cùng cạnh tranh, riêng số lượng hãng ô tô Nhật Bản có mặt ở Hà Nội bằng phần còn lại của thế giới, để thấy rằng người Nhật họ giỏi là thế nào? Nếu kể ra đây những câu chuyện về người Nhật Bản, có lẽ người Việt Nam còn chạy dài. Nhưng thôi có lẽ vào dịp khác tôi sẽ viết kỹ.
Nhân bàn chuyện căn tính người Việt, có 1 số người rất bảo thủ, ngại học hỏi, mà người Nhật lại là bậc thầy của học hỏi. Khi tôi có trao đổi, chủ yếu là nói một điều hay ho mà mình biết, đáng ra người đối diện nên lắng nghe xem sao, nhưng không có người lại tỏ phản ứng hằm hằm, thế mới buồn cười. Hoặc tôi chỉ ra một điều nọ, thực ra mình cũng muốn giúp thôi, nhưng không có người cố sống cố chết cãi bằng được và nếu không cãi được là quay ra tỏ ý thù, hằn học. Tôi cho rằng 1 số ít người mang định kiến bảo thủ, cố chấp đó thật đáng thương. Trong một buổi nói chuyện, trao đổi trong đám đông, cũng như tôi viết một bài trên facebook, để làm gì, trước tiên cũng là để trao đổi một vấn đề nào đó, hoặc truyền đạt một ý tưởng nào đó. Và tôi đã nhận được những lời cám ơn về bài viết đó, bài thơ đó. Đó là cách ứng xử khá văn minh.
Cũng tiếp ý trên có lần trong một buổi trao đổi tụ tập, tôi có nói rằng nên có tư duy học hỏi: lập tức có vị hơn tuổi liền xổ ra: “thế mày học hỏi được gì, mày làm được cái gì mà nói”, sau đó mặt mày đỏ gay, trợn lên, rất buồn cười. Buồn cười ở chỗ là có gì đâu phải gay gắt, cứ như bị trọc phải nọc. Tôi nói điều đó không phải là nói suông, chỉ nói người khác mà mình không như vậy. Trong cuộc sống tôi tự nhủ nhờ có học hỏi mà tôi có những thứ đã tiến được khá xa. Cái thiên bẩm chỉ một phần, còn nhờ có học hỏi hằng ngày, mà cách học hỏi đơn giản nhất là đọc sách báo đều đặn, kiến thức sẽ thu nạp dần. Hoặc tôi lấy một ví dụ rất cụ thể. Khi tôi mới làm thơ chủ yếu mình chỉ chú ý đến cảm xúc, ít chú ý đến kỹ thuật. Làm thơ lục bát là phải câu 6-8 thì tôi sơ xuất làm thành 5-8, sau khi đăng lên blog, tôi bị một người mắng cho một trận. Đến bây giờ tôi lại thấy phải cám ơn người đó, vì nhờ thế mà tôi cẩn thẩn hơn, chú ý đến kỹ thuật hơn. Nhờ đó tôi làm thơ lục bát uyển chuyển hơn. Tác phẩm truyện thơ: “Cuộc đời Vân” hơn 300 câu mới ra lò là một minh chứng với gần một nửa (chương I) là thể lục bát. Còn cái người phản ứng gay gắt nọ, tôi quan sát hàng chục năm nay vẫn y văn nguyên. Đó vì người nọ kiên quyết không chịu học hỏi.
Khi người ta càng có tuổi đương nhiên người ta càng ngại học, càng dễ thủ cựu, nếu không vượt qua được cái tôi, bảo thủ cá nhân, rất khó vượt được chính mình chứ đừng nói gì đến giúp ích cho xã hội. Tôi gần đây cũng tự tìm hiểu và thấy rằng có những quốc gia vì sao họ tiến nhanh vì họ học hỏi rất giỏi, học hỏi đến mức siêu nhanh. Điều này có lẽ vào một dịp khác, khi sự tìm hiểu của tôi đầy đủ hơn sẽ tiếp tục trao đổi.
(1-2015)

Giáo dục, chữa bệnh con trẻ

Nhật ký về một đứa trẻ mắc hội chứng tự kỷ

Để có một đứa con, nuôi thành người quả là công phu. Đứa trẻ sinh ra lớn lên sẽ chịu ảnh hưởng nhiều bởi xã hội, nền giáo dục, công nuôi dạy của bố mẹ. Ngoài ra bản thân nội tại đứa trẻ, cái trời cho như: tố chất, năng khiếu… tổ hợp lại hình thành nên nhân cách. Ở thành phố nuôi một đứa trẻ khá tốn kém. Đứa trẻ bình thường bây giờ đã tốn không biết bao loại tiền. Giả dụ như cháu lớn bây giờ ăn uống, sách vở, học thêm nếm còn tốn hơn chi tiêu một người lớn. Trường hợp con cái chơi bời chẳng hạn thì tốn không biết bao tiền của. Một dạng khác nếu gia đình có cháu mắc khuyết tật như tim, câm, điếc, tự kỷ vv… ôi thôi, của nả cứ thế tằng… tằng… hao đi. Một đứa trẻ mắc tự kỷ ở Hà Nội tốn cỡ 5 triệu một tháng học là chuyện nhỏ mà chẳng ai dám chắc có chữa khỏi được không. Học nói không nếu thuê giáo viên dạy về nhà cứ đơn giản 2 tiếng 2 trăm. Liên tục ngày nào cũng học vi chi một tháng tốn 6 triệu. Một đứa trẻ điếc bẩm sinh, mổ để đặt máy nghe cũng vài chục triệu đến cả trăm. Cháu Quỳnh Chi từ ngày học ở trường Xã Đàn (trường chuyên biệt), cũng gặp nhiều hoàn cảnh gia đình rất mất công vất vả… Chuyện nhặt qua tâm sự của phụ huynh khác đại loại như: “nuôi một đứa này còn tốn hơn một đứa đi học đại học”, “cháu một ngày theo mấy thầy dạy nói mà chưa đâu vào đâu”…

Căn bệnh tự kỷ là một căn bệnh rất mới của thời đại, tổ hợp từ rất nhiều nguyên nhân, chưa có tài liệu nào xác quyết rằng chính xác từ đâu. Qua tìm hiểu sơ qua của cá nhân tôi, khi đưa cháu đến viện nhi viện đầu ngành Việt Nam về chăm sóc, chữa bệnh trẻ em, cũng như khi đưa cháu đến 1 vài trung tâm tư nhân chữa tự kỷ thì có 1 kết luận sơ bộ rằng ở Việt Nam chưa có chuyên gia chữa trị bệnh này. Cách đây 10 năm trên truyền hình người ta đưa 1 trường hợp 1 cháu mắc tự kỷ được cha mẹ chữa thành công, trường hợp này là mẹ Việt, bố Tây, chị ta phải qua Mỹ học chuyên gia Mỹ (tốn tiền tỷ), rồi về Việt Nam dạy con. Nếu đặt vào trường hợp ở Việt Nam, lấy đâu ra tiền mà đi Mỹ chữa. Con em nông dân ăn còn chưa xong chứ lấy đâu tiền chữa bệnh. Qua đó cũng thấy rõ rằng ở Việt Nam đa phần là tự mày mò chữa bệnh. Các trung tâm chữa tự kỷ chủ yếu là các sinh viên tâm lý trường sư phạm giảng dạy. Họ cũng tự tìm tòi để đúc rút. Tất nhiên có còn hơn không. Đại loại là như thế. Ngược dòng thời gian cách đây 6 năm khi cháu Quỳnh Chi 4 tuổi không nói được, gia đình có thuê một cô giáo trẻ về dạy, sau một tháng giảng dạy cô bỏ mất dép, chẳng để lại một lời nhắn nhủ gì. Khi học nói ở viện nhi cháu Quỳnh Chi được đưa vào một phòng kín. Cứ 15 phút 1 cháu sếp hàng tuần tự. Nếu vào viện nhi mới thấy kinh hãi, các cháu ở quê lũ lượt ra, trong khi đó bác sỹ nói một câu xanh rờn: “cứ học, có trường hợp đến 2 năm chưa biết thế nào?”. Phòng học có 1 lỗ hổng thế là tôi kiễng chân ngó vào xem cô giáo dạy thế nào? Một khám phá khá thú vị người dạy nói không phải là bác sỹ mà chỉ là một y tá. Thứ hai việc dạy khá đơn giản, chị ta đưa ra một con thú dơ dơ trước mặt đứa bé và hỏi con gì? Màu gì? Đứa bé khóc thét lên. Đại loại là những bài học đơn giản là hòa nhập. Tôi tự nhủ dạy thế này bố cháu cũng dạy được, cuối cùng đáp án đặt ra là gia đình phải vào cuộc, kiên trì, đã cơ bản chữa được cho cháu từ chỗ không nói được đến nay đã giao tiếp được gần 90% so với người bình thường. Thời gian là 5 năm. Nếu giờ có ai hỏi tôi bằng cách nào, chắc chắn là tôi có kinh nghiệm. Vì 5 năm qua tôi đã gắn bó, đồng hành với cháu. Chỉ còn mỗi một khó khăn, cửa ải cần vượt qua trước mắt là tư duy toán học. Tôi cũng tự đặt ra là trong vòng 5 năm nữa sẽ khắc phục, vượt qua cửa ải này. Nào cố lên bạn nhỉ!

(NHĐ-Trương Định 2015)