Tản mạn về lòng tốt

Luận bàn sự đời
(Nguyễn Hải Đăng)
Lòng tốt của con người giống như một thanh bảo kiếm, nó giúp con người sống nhân văn, đẹp đẽ hơn. Lòng tốt sẽ che lấp, xoa dịu những thù hận, độc ác, ghen ghét, tham lam của con người. Con người từ cổ tới kim trải qua biết bao nhiêu những cuộc xung đột, tranh giành, xâm lấn, bao tan thương, chết chóc cũng chỉ vì lòng tham bá quyền, bá chủ. Vậy lòng tốt rõ ràng là điều đẹp đẽ, thanh cao đáng được ca ngợi, trân trọng quý mến trong thế giới này. Thế giới không có lòng tốt quả thật là khô cứng, máy móc, chán, thiếu tính người, tình đời. Lòng tốt trước hết xuất phát từ tâm, từ những gì nguyên sơ tốt đẹp nhất, sâu thẳm nhất trong mỗi con người. Người Việt vẫn còn lưu giữ được điều đó bằng cớ là các hội nhóm từ thiện được lập ra tự nguyện, nhiệt thành miễn phí kiểu: nhóm An Tâm Lạc, CLB tấm lòng vàng, đội cháo tự nguyện từ tế, là những hội nhóm vẫn ngày đêm say sưa, đắm mình trong công cuộc mưu cầu hạnh phúc cho mọi người. Xây, xóa những ngôi nhà rách nát, đáng được ca ngợi, tiếp sức, cổ vũ. Hoặc bạn cấp III Lý Tự Trọng, Bích Ngọc, kế toán đội cháo tự nguyện từ tế vẫn thứ bảy, chủ nhật hằng tuần nấu cháo miễn phí cho bệnh nhân nghèo ở khắp các bệnh viện thủ đô, mang lại niềm vui hân hoan, khơi gợi nên tấm chân tình, thân ái giữa người và người. Lòng tốt chớ vụ lợi, núp bóng mà nên bằng nhiệt huyết trong lòng.
Không phải ai cũng sẵn sàng chìa lòng tốt, lòng tốt đến khiến người ta cảm động tán dương, như hôm họp lớp cấp III mình có 1 tý lòng tốt gửi bạn Trần Bích Ngọc thêm vào gánh cháo nhõn trăm rưỡi nhưng có bạn khác sẵn sàng gửi gắm 1 triệu một cách nhẹ nhàng (bạn Hà  người con từ miền Nam ra) hoặc như bạn Hạnh có con ốm từ khá lâu, nhưng hôm họp lớp cũng được đại diện lớp trao món quà 2 triệu gửi chữa bệnh cho cháu. Một nghĩa tình thật đáng quý giữa những người bạn với nhau. 2 triệu có thể không to so với một đại gia, sếp lớn nhưng với những con người cán bộ, lao động chân chính quả là đáng giá, quý biết bao. Mình trộm thầm reo lên, được đấy lớp 12 a Lý Tự Trọng ạ. Trong cuộc sống có người có khá nhiều tiền nhưng bỏ 1 xu lòng tốt chưa chắc đâu nhé.
Lòng tốt có khi làm người ta kinh ngạc như chuyện cổ tích, ở Nghệ An có anh chàng doanh nghiệp bỏ tiền tỷ ra xây nhà tình nghĩa, rồi tự mình đi nhặt những người điên, lang thang ngoài đường mang về nhà tình nghĩa nuôi. Không những thế hằng tháng anh ta còn tự trích vài chục triệu ra để nuôi ăn, ở hoàn toàn miễn phí cho số người điên này. Một lòng tốt cực kỳ, không thể nào cảm thán được hơn. Mến mộ.
Các quỹ từ thiện của người nổi tiếng, doanh nhân, những con người hiến mình vì lòng tốt cao cả luôn là điều đáng quý. Tôi yêu mến, tán dương lòng tốt của con người. Nó rất nguyên sơ bản năng, dù lòng tốt nhỏ như dắt một bà cụ qua đường, dừng xe nâng một người tai nạn, đưa một người ăn mày 10 nghìn cũng vẫn là đẹp đẽ rồi.
Lòng tốt lớn mang theo hoài bão lớn, tạo ra thặng dư, giá trị tiền bạc, công ăn việc làm ổn định cho xã hội lại càng quý biết bao.

(Đêm mưa rả rích, cô sầu Trương Định, 5-2015)

Thưở ấu thơ 3

(Hồi ký đứt đoạn)
Các trò chơi thưở bé thơ có sức hấp dẫn kịch tính, đằng sau đó là những ngành nghề thủ công đi kèm. Ví như trò chơi chun là nghề sản xuất chun vòng, trò chơi quay là nghề đẽo quay gỗ, trò chơi bi là nghề sản xuất bi: bi đất, bi ve. Mỗi một trò chơi có những kỹ thuật riêng. Như chơi nhảy dây chun bàn giơ toàn cánh tay lên trời đòi hỏi người nhảy phải trồng cây chuối, tay chống xuống đất, chân lộn lên trời, hết sức mạo hiểm, trong sự hồi hộp của người trong đội, nếu móc được xuống là mĩ mãn, đồng đội nhẹ nhàng nhảy qua… Trò chơi bi ngoài đi bi, còn có kỹ thuật bắn bi: tay nắm như trái lựu đạn, để lọt viên bi ve vào khe ngón 1 và 2 sau đó ngắm nghía viên bi cần bắn: hất ngón cái thật mạnh để viên bi bắn ra sao cho đập trúng viên bi cần bắn. Bắn bi ve rất phổ biến, một trò chơi ăn sâu ngấm vào từng da thịt thế hệ trúng tôi. Hay như môn quay cũng khá cộng đồng. Quay dưới đáy gắn một viên bi, đầu trạm nhô lên mũ cỡ đốt ngón tay, là nơi buộc dây thừng đến 2/3 thân quay. Người chơi vung quay qua đầu, dùng một lực mạnh hất quay xuống đất, tay vẫn giữ chặt sợi dây thừng, miễn sao đập vào con quay ở dưới đất. Kỹ thuật cần mạnh mẽ, điệu nghệ, đòi hỏi quay ở dưới đất chết, mà quay của mình phải quay tít thò lò. Kỹ thuật bổ quay đó không hề đơn giản, cần chơi nhiều, tập luyện công phu, nếu bố trúng, quay mình sống, quay đối phương chết gây một hứng thú khá lớn cho người chơi. Suýt xoa. Hội quay 5-7 người chơi khá sôi động, tiếng hò hét, tiếng va đập chan chát. Có khi quay bắn vào chân chảy máu…
Ngày xưa ngẫm lại lắm trò chơi ghê: ô ăn quan, nu na nu nống, vật tay… thoảng như đã lác đác đâu đây, biết làm sao, mỗi thời mỗi khác, tôi vẫn tiếc những ngày tháng đó, nói đi nói lại, ngẫm chính mình, hè đến, nhà tôi vẫn luôn rộng cửa để các cháu trong khu gặp mặt giao lưu hoặc ít ra chơi tú lơ khơ, chơi cờ… tạo ra những tiếng cười sảng khoái… mất chi nhỉ?…

Thưở ấu thơ 2

(Hồi ký đứt đoạn)
Những trò chơi thời trẻ
Thời học sinh cấp I-II, những năm 80 thế kỷ trước, cuộc sống của chúng tôi có tính cộng đồng khá cao. Tôi còn nhớ ở Hà Nội rất hay mất điện, mỗi lần mất điện đám trẻ con lại chạy rầm rập ngoài đường, chuyện trò. Ông cụ bà lão thì tay cầm quạt nan ve vảy trước hiên nhà. Khi có điện là có một tiếng hú rất to vui mừng của đám người đang lang thang ngoài đường. Thời trẻ một môn thể thao phổ biến nhất là bóng đá đường phố. Chỉ cần một quả bóng nhựa là lũ trẻ chúng tôi có thể quần thảo mồ hôi nhễ nhại. Ngày cuối tuần cứ ra đường là gặp đám đá bóng. Mỗi bên vài người, sắp những viên gạch, chỉ cần bên nào đá đổ những viên gạch, là ghi bàn. Bóng đá đường phố phổ biến đến nỗi người lớn phải phát sợ. Những cú đá ầm ầm lọt vào tận nhà, vỡ cửa, tanh bành. Giờ đã đổi khác, ngày cuối tuần có ra đường vắng hoe. Tất nhiên ngày đó giao thông là tĩnh lặng, chủ yếu xe đạp, thưa thớt. Giờ lấy chỗ đất đâu mà đá, người người ken đặc, đổ về thành phố, lấy chỗ đâu mà đá. Bóng đá đường phố là một trò chơi một thời khắc ghi, tạc một dấu ấn khó phai mờ. Sau bóng đá kể đến trò chơi bi. Khá phổ biến. Bi đất xanh, đỏ, tím, vàng, hầu như đứa trẻ nào quanh khu tôi ở đều có một lọ. Ngoài ra còn bi ve. Chơi bi có cách chơi lồ. Lũ trẻ sắp những viên bi vào trong một cái ô vuông. Cách 1 mét gì đó kẻ một đường ngang. Từ vạch đó, dùng bi ve bắn vào bi đất. Bắn ra bao nhiêu ăn bấy nhiêu, nếu trượt, người khác đến lượt. Trò chơi kết thúc khi hết bi trong ô vuông. Ai ăn nhiều là người được, chiến thắng. Một trò nữa là đi bi. Kẻ một đường ngang, vẽ ở giữa một hình chữ nhật nhỏ. Sau đó ở dưới cũng khoảng 1 mét gì đó tuần tự lũ trẻ đi, vào giữa hình chữ nhật gọi là tương. Chơi bi đòi hỏi người chơi phải khéo léo, viên bi đặt ở ngón thứ 3 và ngón cái búng làm sao phải điệu nghệ, từ từ trôi vào vạch đã kẻ. Cao thủ bi luôn hãnh diện ra trò. Nói chung cái thời đó xa lắm rồi, 30 năm rồi, chí tiết chính xác tôi cũng hao hụt nhiều, đại loại trò chơi bi rất phổ biến. Mà thời đó khu vực tôi ở còn khá nhiều đất. Giờ thành phố không còn đất. Trò chơi bi bây giờ gần như tuyệt chủng ở thành phố. Thế hệ con tôi không hề chơi. Một trò chơi dân gian đã lùi về dĩ vãng, dĩ vãng nhạt nhòa. Chẳng biết nên vui hay nên buồn. Giờ lũ trẻ chơi gì? hay chỉ chuyên tâm học.
Ngoài chơi bi, một trò chơi nữa cũng rất phổ biến thời niên thiếu là thả diều. Người ta vót cong một nan tre, 1 nan thẳng đứng buộc vào nhau làm bộ khung. Cắt giấy dán vào, buộc nan tre vào sợi dây, dây cần thật dài đầu còn lại buộc vào cái ống bơ. Cắt thêm đuôi dán vào tạo dáng cho cánh diều. Người thả khéo léo thả dây, chạy ngược gió cho diều bắt gió bay lên. Trò chơi diều là trò chơi tinh thần, gây cảm hứng nghệ thuật khi cánh diều no gió bay vút lên cao. Người chơi lúc này chỉ việc co giò ngồi giật giật, ngắm nghía cánh diều. Diều càng bay cao bay xa càng tạo ra thích thú, ngưỡng mộ, thèm muốn của những người xung quanh. Chúng tôi thường chơi thả diều ở bờ đê rất gần nhà tôi ở, chỉ cách độ mười mét. Thú chơi diều ngày đó khá phổ biến, diều rất nhiều loại, màu sắc, kích cỡ, to nhỏ. Có những chàng chơi diều rất công phu, chế ra những diều cỡ bằng cái mâm. Sau khi trò chơi đã no nê, người chơi dần thu diều bằng cách vặn ống bơ cho sợi dậy rút lại… Một thời đã qua, một thế giới diều thật bay bổng mơ màng, tuyệt diệu. Một trò chơi đầy chất dân gian, mộc mạc, quê hương. Giờ ngẫm lại, đâu rồi trò chơi diều. Chẳng lẽ không còn bãi đất trống nào để trẻ con chơi diều nữa ư? Thôn quê chưa biết, nhưng đô thị 15  năm trở lại đây chẳng còn. Tình yêu thiên nhiên, đậm đà bản sắc đã mai một đến thế ư? Có lẽ những cảnh đám trẻ nô nức hò reo thả diều, một cánh diều lạ, to, một thanh niên đẫy đà chạy hùng hục, bắt gió, vài đứa lít nhít trẻ bám theo cổ vũ, vui sướng chẳng thể còn tìm thấy ngày nay ở thành phố. Nhìn những đứa trẻ giờ có vẻ to, béo, tri thức hơn, nhưng đầy vẻ lạnh lùng, ít cởi mở hơn. Biết sao, mỗi thời đã khác…

Quả giờ ngẫm lại, thời chúng tôi sống xưa kia thật tự nhiên, cộng đồng. Tôi còn nhớ vào những dịp hè, nhà tôi tụ tập đầy đủ trẻ con, chơi vật tay, chơi chun…vv… ầm ĩ. Nếu nói chơi chun cũng thật là sôi động. Chun vòng kết lại thành một sợi dây dài. Học sinh học song giờ ra chơi mang chun ra nhảy. Chia làm 2 đội. Một đội cử hai người cầm hai đầu dây chun. Bàn đầu là mắt cá chân. Cứ thế tăng dần hông, lách, cổ, đầu, nhú. Nhú là nắm bàn tay đưa lên trên đầu. Đến màn này người nhảy phải móc. Cử người giỏi nhất của đội ra móc. Còn màn cuối cùng là giờ cả cánh tay lên hết cỡ. Người chơi của đội kia cũng phải vận hết công phu móc bằng được sợi chun xuống. Trò chơi chun đó cũng vô cùng phổ biến thời học sinh, giờ giải lao đầy kịch tính đòi hỏi người nhảy phải tập luyện và có năng khiếu. Có khi nhảy ngã chảy máu. Hay như màn hông đòi hỏi người nhảy không chạm dây. Chơi chun các bạn gái khá thích chơi. Một trò chơi mà giới nữ hay chơi là nhảy dây. 2 bạn cầm dây quay, tuần tự các bạn khác nhảy vào giữa, làm sao không chạm dây, nếu chạm dây là thua phải ra quay. Trò nhảy dây nhìn rất nhịp nhàng, bắt mắt, rung rinh. Kỹ thuật nhảy cần điêu luyện, khéo léo. Các bạn gái ngoài ra còn có trò chơi truyền, cầm quả bóng truyền và que tính. Trò chơi đòi hỏi nhanh tay…  Cách đây vài năm tôi có rỗi rãi ra xem các cháu học đến giờ ra chơi chỉ thấy các cháu chạy đuổi nhau là chính. Cả hai con tôi giờ cũng chẳng thấy cháu nào chơi chun, mang chun đến trường chơi. Ôi, sao những trò chơi đó giờ không còn nữa nhỉ? Thời đại công nghệ, trẻ con rỗi ra là máy tính, trò chơi điện tử lên ngôi, thu hút, mê hoặc con trẻ. Hôm nọ tôi có ra đằng sau khu bách khoa, giật mình với bạt ngàn phòng chơi điện tử. Gặp một người dân, anh ta còn nói rằng vào ngày thứ bảy chủ nhật, không còn chỗ, người chơi là sinh viên, người ở đâu đổ về. Tôi tặc lưỡi liếc mắt nhìn những gương mặt chăm chú, 2 tai đeo ống nghe to xù, những linh hồn lạnh giá, không biết thế giới trẻ giờ khác xa so với thế giới xưa kia thế nào? Thời đại vi tính, công nghệ liệu có tạo ra những cỗ máy, những con người chăm chú chơi kia, liệu ra đường có biết nở nụ cười, có còn quan tâm đến cộng đồng mình đang sống. Có khi tặc lưỡi 30-40 năm nữa thế hệ sau nữa thì sao nhỉ? Nền kinh tế tri thức sẽ biến còn trẻ chúng ta ra sao?

Ngày bé mỗi lần trời đổ mưa to là nước các ao hồ lại tràn ra. Có khi lội bì bõm hàng tuần liền. Chuyện nhỏ. Thanh niên đua nhau ra hôi cá, câu tôm. Tôi cũng hào hứng đào giun. Đất nhiều, sới vài cái là có giun, cho vào ống bơ thêm tí đất, mang về lấy một con giun ra, cắt nghéo đôi, buộc vào sơi chỉ, quấn vào một cành tự chế, thế là mang ra ao câu tôm. Tôm cắn, nuốt giun thế là nhấc nhẹ lên là câu được một chú. Tôm, cá, chuyện dễ thôi mà. Câu chán, nhắt xuống ao bơi, mà ai dạy đâu bơi chó là chính, miễn nổi. Có khi dẫm phải mảnh sành dưới đáy, về nhiễm trùng cả tháng chưa khỏi.  Trẻ con còn thách nhau bơi ra đảo, đảo là một mô đất cao ở giữa ao, khỏe tí chút là bơi ra, kẻ giỏi còn có thể lặn một hơi, thích, thán phục.

Ngoài ra còn khá nhiều những trò chơi khác như đá cầu, chơi quay, chơi khăng. Chơi quay là môn chơi khá bạo liệt, người chơi dùng quay đập thật mạnh hòng phá quay ở dưới đất, bật ra khỏi một cái vòng. Có khi quay bắn vào người gây thương tích. Tôi thường chỉ xem chứ ít khi dám chơi môn này. Chỉ những tay hầm hố mới giỏi và ưa thích môn quay. Còn môn khăng cũng rất nguy hiểm. Người chơi cầm một khúc khăng cái dài chừng cánh tay, đập vào một khúc khăng nhỏ cỡ 15 cm độ gang tay nằm dưới đất, sao cho khăng nhỏ đó bật lên chừng ngang bụng đến ngực, rồi vụt thật mạnh. Tiếng kêu chát chúa vang lên, làm sao cho khăng nhỏ bay càng xa càng tốt, tính độ dài. Người ở dưới khoảng 3 người sắp hàng để bắt. Nếu bắt được là thắng, kết quả đội kia trở về O, đảo ví trí lên đánh khăng, bên mất lượt, liền trở xuống vị trí bắt. Môn khăng đòi hỏi người đánh phải khỏe, khéo. Người bắt ở dưới nhất là người đứng đầu cũng phải dũng cảm, cẩn thận khăng bắn vào người khá đau. Tôi cũng ít  chơi môn này, chủ yếu là đứng xem. Nói chung ngày thơ ấu môn sở trường nhất của tôi vẫn là đá bóng, sau đó là đá cầu. Nhiều những môn chơi kể trên, giờ các cháu thế hệ con cái tôi đều không chơi, một câu hỏi to tướng vì sao lại mai một thế nhỉ? Đô thị hóa, không còn chỗ chơi, hay vì những lý do gì? Khi kể lai những trò chơi này  thời gian cũng lùi lâu lắm rồi những xấp xỉ trên dưới 30 năm qua rồi. Tỉ mỉ, chính xác là điều không thể… chỉ là những mô phỏng tương đối, lúc được lúc chăng…

Nói về những ngày tháng tuổi thơ, những trò chơi tuổi thơ, vẫn là những kỷ niệm đẹp đẽ chẳng thể phải mờ. Chỉ là do những ngày tháng vất vả, mưu sinh ta vô tình quên lãng, còn khi đã bình an, bình tâm đã dần xa tuổi thơ, ta lại nhớ về nó, lưu luyến, vấn vương, tôn thờ những ngày tháng đó. Ai chẳng có những ngày tháng chẳng thể nào quên, ta đã sống, đã thưởng thức, chỉ có sự vô tình, vô tâm mới lãng quên những ngày tháng đó. Giờ đã qua rồi làm sao còn được. Còn được chỉ là những gì sắp tới ta phải vun sới cho các cháu, cho thế hệ trẻ những trò chơi có ý nghĩa, những môn chơi cộng đồng, để con trẻ được sống những ngày tháng có ý nghĩa đẹp đẽ mà thôi.

Trò chơi gắn liền nhiều đến văn hóa dân tộc. Lưu giữ những cổ truyền tinh hoa dân tộc. Mai này thời đại số những trò chơi dân gian đã phai lợt nhiều. Nhiều trò giờ trẻ em đâu còn chơi. Các cháu nhà tôi đâu còn chơi. Biết trách ai, tất nhiên một phần do thời đại công nghệ thông tin, một phần cũng chính tại người lớn. Người lớn giờ sống bó hẹp đèn nhà nào nhà nấy rạng… học hành các cháu giờ gấp đôi gấp 3 ngày xưa, áp lực cứ gọi là ghê gớm…thành tích và thành tích, thời gian dần thu hẹp, cuộc sống số chiếm lĩnh, thế giới ảo, games mê hoặc, dần dần những trò chơi dân gian biến mất tự lúc nào. Dẫu sao mỗi một phụ huynh nếu yêu mến những trò chơi đó vẫn có cách để cho các cháu thưởng thức phần nào: như con tôi mỗi lần xin đi đá bóng, đi bơi, đi đá cầu là tôi luôn sẵn sàng tạo điều kiện. Ngoài ra đây là vấn đề xã hội, cần có những nhà xã hội giáo dục cùng sắn tay suy ngẫm, tìm phương hướng để những trò chơi dân gian sống lại.

Kỳ sau: đời sống thời bao cấp

Bàn về cái nhất

Nguyễn Hải Đăng
(Luận bàn sự đời)
Khi mà nghe đến cái sự nhất ai mà chẳng thấy thích. Đi học phụ huynh tự hào con mình là nhất lớp. Cô giáo tự hào rằng lớp mình dạy giỏi nhất trường. Trường lại tự hào rằng chúng ta nhất quận…vv… Cứ thế nối dài cái sự nhất. Quốc gia lại muốn nhất khu vực, châu lục. Cái quan trọng cái sự nhất đó đạt được bằng cách nào, như thế nào?, cái giá phải trả ra làm sao? Nếu mổ xẻ quả thật là khó. Chính vì cái sự nhất mà có khi lại dẫn ra bao nhiêu chuyện dở khóc, dở cười, hoặc biến con người thành những cỗ máy, những con người khác, lệch lạc. Cho nên cách lựa chọn mới là quan trọng. Nhất trong sự hài hòa, nhất mà không quá cực đoan, ví dụ học hành gì thì học hành cũng phải cần có tuổi thơ, cần có thể dục thể thao, văn nghệ… cần có môi trường để con người phát triển hài hòa chứ không phải học ngày học đêm đến gày quắt, ngơ ngơ, bất bình thường rồi ta lại tự hào con cháu ta nhất. Tôi không tán đồng cách học, sống quá cực đoan như vậy. Tất nhiên trong một giai đoạn nào đó, ví dụ giai đoạn thi cử chẳng hạn, ta cần để con cháu quyết tâm, chuyên chú, luyện thao hết mình nhưng qua giai đoạn đó ta lại để các cháu trở về với những hoạt động hòa nhập thông thường.
Lại bàn về cái sự nhất, ôi chao, thỉnh thoảng ta lại nghe thấy cái bánh to nhất nước, nhất khu vực chẳng hạn. Nghe cũng thấy vui vui… có mất gì đâu… nhưng quả thật cái nhất đó cũng khá bình thường. Nhưng nếu ta nghe một cái nhất kiểu: “đại lộ có chi phí rẻ nhất thế giới” do Hàn Quốc lập nên… chợt choàng tỉnh, sao giỏi vậy ta. Mà Hàn Quốc hay Nhật Bản họ đã làm chắc là yên tâm, khó có khả năng vừa làm xong đã bong hỏng như kiểu xứ ta. Quả là cái nhất đáng giá. Nếu mà thành công chắc họ sẽ liên tục tạo ra những con đường giá thành rẻ… cái lợi là lợi cho xã hội, cho công ăn việc làm… lợi ích thấy khá rõ. Còn cái nhất mà đôi khi chúng ta làm được lắm khi chỉ có tính chất biểu tượng, gọi là có cũng được mà không có cũng chẳng sao? Hoặc gần đây chúng ta có cái nhất xây tháp truyền hình cao nhất thế giới nhưng mà hình như bằng tiền vay?

Cái nhất mà đằng sao nó tạo ra nhiều công ăn việc làm, nhiều giá trí văn hóa trong cuộc sống như: ô tô tốn ít xăng nhất thế giới, công ty có nhiều chi nhánh toàn cầu nhất thế giới, hoặc cuốn sách ý nghĩa nhất thế giới mới hay biết bao!
Tản mạn thế nhỉ…
(Trương Định oi nồng, 5-2015)

Thưở ấu thơ 1

(Hồi ký đứt đoạn)
Ở Hà Nội nơi tôi sinh tên là khu lắp ghép Trương Định. Đây là khu tập thể nhưng khá đặc biệt, không phải là khu cao tầng mà chỉ có 2 tầng và xây dựng y như cái tên lắp ghép tức là họ đúc sẵn những miếng bê tông rồi ghép lại. Từ khi sinh ra đến giờ đã là 42 năm, quả là một thời gian đằng đẵng trôi. Khu tập thể vẫn tồn tại, oanh liệt, gan góc với thời gian. Độ mươi năm trở lại đây người ta đã cải tạo, xây mới nhiều. Một trong những cách khá mạnh bạo là phá tan căn nhà cũ, cưa, đập bỏ xây mới hoàn toàn. Đây là cách làm của người trẻ, hoặc người ở đâu chuyển về, có tiền, họ mạnh bạo làm. Còn dân ở cũ một bộ phận vẫn ở những căn nhà như thế hoặc cơi nơi cải tạo như nhà tôi đang hiện ở. Chuyện đời buồn vui trăm nỗi, cái nỗi niềm của người sinh ra lớn lên và giờ vẫn tại vị tại căn nhà mình những 42 năm quả là điều cũng khá giật mình. Máu thịt với nơi này, với những người xung quanh, hàng xóm. Quy luật sinh lão bệnh tử, người dần dần trở về cội âu cũng là lẽ tự nhiên của cuộc sống. Lắm khi trằn trọc giật mình tự hỏi: ôi thế cô, chú, bác đã chia xa rồi ư. Mới hôm nào còn âm ấm nơi đây với bao câu chuyện buồn vui cuộc sống, mới hôm nào tắt lửa tối đèn, phập phù bên nồi bánh trưng thơm ngát, tiếng cười ấm cúng trong những chiều đồng xe xắt mưa, lạnh tê tái lòng. Giờ đâu còn nữa… những kỷ niệm xa xưa như những cơn gió chích, luồn tê tái trong tim như muốn gào lên sao thế nhỉ? ủa đâu rồi những kỷ niệm xưa?…
Khu tập thể Trương Định là một khu khá tri thức: Bác sỹ, nhà giáo, kỹ sư…. cho nên con em lớn lên cũng được di truyền những ưu việt của cha mẹ. Học sinh cấp I, II trường Tân Định khá nổi tiếng sau này học cấp III đỗ những trường khá danh giá như Thăng Long… Khu Trương Định ngày xưa có một bãi bóng to tướng rộng thênh thang, bên cạnh là một ao nhỏ. Lũ học sinh cấp II trốn học thỏa thích đá những Quang đen, Vũ Duy, Hải Đăng, Lương Tuấn, Hùng sều từng khuynh đảo một thời, gây những dư âm chói lọi. Chúng tôi mỗi lần đá bóng xong có khi còn nhắt xuống ao bơi vù vù… Có lần cả lớp cấp II Tân Định bị cô giáo Hợp phạt rất nặng vì tội đã bóng. Ngày đó đã lùi lại những 30 năm (tính năm 2015), khu Trương Định còn dùng hệ thống nước Phần Lan, ống to bằng bắp chân nổi lù lù trên mặt đất. Đá bóng xong về là tu nước lã uống ừng ừng. Mà ngày xưa nói là nước lã nhưng hình như ít độc hại hơn bây giờ sao ý, chứ nếu bây giờ mà uống như thế có đau bụng tào tháo đuổi. Những cậu học trò yêu bóng đá, đam mê bóng đá cuồng nhiệt đến cặn kiệt tâm hồn. Khi đá bóng thường mất 15-20 đầu là khởi động. Bắt đầu đến 30 phút là xung mãn cực kỳ, đến phút 40-45′ gọi là những phút thăng hoa, người rơi vào cảm giác vừa lỳ vừa bay bổng lúc đó ta có thể thực hiện những cú đá, dẫn, móc khác thường, ngay chính ta có khi cũng chưa chắc đã đoán định. Thời đó vào những phút 30 trở đi là những lúc cảm giác bóng rất sướng, tôi đã từng dẫn bóng có thể đi qua 2-3 người. Hoặc thực hiện được những kỹ thuật như kiểu dẫn bỏ bóng bên phải luồn người qua bên trái hậu vệ đối phương rồi nhập lại bóng. Đó là kỹ thuật qua người khá hiếm hoi mà chỉ những giây phút thăng hoa mới có thể thực hiện được. Một điểm yếu duy nhất của tôi là thể lực. Hồi đá bóng ở trường ĐH Nông Nghiệp I, mình vừa thấp bé, nhẹ cân, so với các bạn nông thôn vừa to vâm u bắp, tôi ngoáy chân lựa lách qua 2 ông trâu điên, tuy vậy lúc lấy đà chạy tiếp thì hụt hơi, không thể dẫn mạnh bạo,  đành truyền nhẹ nhàng cho đồng đội nhưng bị cắt, đại loại là như thế. Dẫu sao lúc ra về tôi vẫn nhận được lời động viên, hân hoan của các bạn trong lớp về cú dẫn bóng đó. Sân bóng khu Trương Định giờ đây đâu còn nữa, qua thời gian, cơn lốc đô thị hóa, cắt 5 xẻ 7 làm nhà, giờ còn tí teo muốn đá phải thuê mà chì là sân mini thôi. Một thời ta đã qua, sống và trải nghiệm. Một sân vận động dân dã đã lùi vào dĩ vãng vốn dĩ như cuộc sống có những điều đã lùi vào dĩ vãng. Nó chỉ sống dậy khi ta thổn thức, nhớ nhung, quyến luyến yêu mến những ngày xưa thân ái đó. Đời mà.
Lại nói thời chúng tôi sống còn nhỏ là thời bao cấp. Bố Đăng Trung là sinh viên tổng hợp Văn ở Thanh Hóa lên Hà Nội học, lập nghiệp. Ông phải nói là có nỗ lực  để mua được căn hộ  phòng 10 b Q36 này, là nơi chúng tôi Hải Đăng, Hải Đường sinh  ra và lớn lên. Thời bao cấp, cuộc sống nói chung khó khăn, vất vả. Tôi còn nhớ mẹ Phạm Thị Hạnh cán bộ thư viện quốc gia mà còn tự trồng giá rồi dấu diếm đi bán giá ở phố Vọng đến kiếm thêm. Rồi có thời gian đan len… vv…. Thời đó ai mà chẳng khốn khó. Ốm mới được cân đường hộp sữa. Giờ giò chả đâu còn là của ngon vật lạ… thời đó hằng tháng may ra mới có 1 bữa. Mà đó là cố gắng lắm chứ chắc gì ở thôn quê đã có. Thôn quê còn độn ngô sắn. Mà thời nhỏ đó, gạo còn phải ngồi bóc vỏ, trước khi nấu cơm phải nhặt sạn, trấu 10-15 phút. Nấu cơm bằng bếp dầu, phải ghế. Lúc gần cạn phải nhỏ lửa nếu không: “trên sống dưới khê tứ bề nhão nhoét”. Nấu được nồi cơm ăn thời bao cấp khỏi phải nói mất công. Từ nhặt sạn, vo gạo, ghế… Ngày xưa nếu nhặt không kỹ có khi ăn  vớ phải miếng sạn đau điếng. Giờ nồi cơm điện auto lúc nào nhớ đảo, xới tý là xong, cơm cũng trắng, nhiều loại thơm ngon hơn. Lại ôi một thời ta đã sống làm sao quên được.
Kỳ sau: Những trò chơi thưở học sinh.

Trèo rào nhọn xông lên

(Nguyen Hai Dang)

Khi một vài người trèo rào nhọn xông lên, tự nhủ ôi chuyện đời, cuộc sống mà. Cuộc sống đương nhiên có tốt có xấu. Xã hội đương nhiên phải có tội phạm. Nhưng khi liên tục các hình ảnh rào rào người leo rào, nào chân ngắn, chân dài, hơ hớ đùi vươn mình vượt. Bỗng giật mình tử hỏi, sao lại thế nhỉ? Chỉ vì tý miễn phí mà bất cần xông lên để được tắm mát bất chấp mạo hiểm. Rồi ông bố bà mẹ ẵm con nhỏ leo qua thì quả là buồn hết chỗ nói. Lúc này quả là đáng suy ngẫm quá. Đây là hình ảnh gì của người Việt. Tôi cứ loay hoay nghĩ mãi… ừ thì chen chúc mua vào giờ vàng, đại hạ giá… đã đành. Còn đây ư bất chấp cả sĩ diện, xấu hổ, hiểm nguy để được tắm miễn phí ở công viên nước Hồ Tây. Rõ ràng ở đây là tổ hợp của nhiều vấn đề: xã hội, căn tính, giáo dục. Muốn cho lòng tự trọng tốt cái nền giáo dục tốt trong một xã hội văn minh lành mạnh. Khỏi phải bình luận gì nhiều. Nền giáo dục, giáo hóa xã hội là có vấn đề. Còn căn tính đương nhiên một bộ phận này hám lợi nhỏ rồi… nhưng nếu trong nền giáo dục tốt, xã hội văn minh lành mạnh sẽ dần triệt tiêu căn tính hạn chế đi. Biết nói sao. Buồn.