Tổng thống Mỹ và câu chuyện Việt

(Luận bàn sự đời)
Tổng thống Mỹ thăm Việt Nam gây một cơn sốt, nhất là người TPHCM tạo ra một cảnh tượng hy hữu, tình cảm giữa con người là không có biên giới, tình yêu giữa đồng loại là không có sự ngăn cách, dù cách trở địa cầu. Cảnh tượng đó cũng phần nào tạo cảm giác ấm lòng khi mà đôi khi người ta bắt gặp những cảnh tượng hãi hùng, vô cảm, lạnh tanh máu cá giữa con người với nhau, giữa một thế giới hiện đại, văn minh như ngày nay.
Nhiều lời khen ngợi Tổng thống được tung hô, tựu chung lại là đẳng cấp của nhà lãnh đạo siêu cường thế giới. Bài phát biểu của ông thật khéo léo, vừa đủ, nhưng nếu nghe kỹ nó có gì đó như lời giáo huấn, dạy dỗ. Ông có một câu mà được nhiều người chia sẻ: “Tôi bị lời chỉ trích hàng ngày, và nhờ đó nước Mỹ trở nên hùng mạnh”. Có nghĩa là hằng ngày có nhiều những lời trao đổi, góp ý, nhiều những phê phán, phản biện… giống như ta hằng ngày được rửa mặt, được soi gương. Mà gương ở đây là gương ở sau lưng, soi những thứ mà ta không nhìn thấy được, phản chiếu để ta soi rõ, nhìn nhận kỹ bản thân mình mà tu chỉnh, tu sửa.  . Nếu soi rọi vào Việt Nam ta sẽ thấy ngay.
Trong cuộc sống người Việt có một thói tật là thâm thù… tỷ như ngoài đời tôi mới chỉ phê bình, góp ý hơi thẳng thắn một chút thôi, thế mà có người tuyên bố  rằng: “tao sẽ thù mày cả đời”… thậm chí còn viện dẫn câu nói “sống để dạ chết mang theo”, ý nói rằng kể cả khi tao chết tao vẫn mang mối thù này xuống tận mồ. Buồn cười thế chứ lỵ, vâng thì xin mời cứ thù tôi đi, cứ xuống mồ mà thù tôi, cũng chẳng sao, thù tôi thì được cái gì… và quả là thù thật,.. đó, một tính cách rất Việt Nam, thù lâu nhớ dai, tức là có nghĩa không thích rửa mặt, không thích soi gương nhất là soi đằng sau… vậy làm sao mà khá được, nói như tổng thống Obama thì làm sao mà hùng mạnh được. Theo thiển ý của tôi nếu một đất nước không có phản biện hoặc phản biện yếu ớt thì đất nước đó làm sao mà phát triển ổn định, bền vững, nhanh  được. Các dự án, siêu dự án nếu không được xem xét dưới nhiều khía cạnh, không được mổ xẻ kỹ càng trước khi quyết định thì làm sao mà tránh, hạn chế được rủi ro, thất bại.
Câu chuyện của ngài, câu nói của ngài tổng thống thật là chí lý… còn nếu ôm mối thù xuống tận địa ngục, tức là tư duy phong kiến, lạc hậu…

Con người văn minh chỉ có tranh luận, tranh luận để tìm ra chân lý.
(Nguyễn Hải Đăng, Trương Định cô sầu 6-2016)

Anh Hùng Rơm

(Thói tật người Việt)

Anh hùng thì phải ra xa trường, đương đầu với hòn tên mũi đạn, anh hùng thấy khó khăn thấy nguy nan thì xông ra đứng mũi chịu sào, hành động đi kèm với ăn to nói lớn. Anh hùng rơm to mồm, gọi là “thùng rỗng kêu to”, nhưng khi gặp khó khăn, nguy khốn, trốn mất tiêu. Lúc cần thể hiện bản lĩnh lại chẳng thấy đâu. Ở trong nhà nói rất to, tự cho mình là cái gì đó kinh khủng lắm, nhưng ra đường gặp chuyện bất bình, bất công chẳng dám ho he, chẳng dám báo vệ, lên tiếng. Ở trong nhà, trong quán nhậu, nói như rồng bay phượng múa, đe nẹt người yếu hơn,  có ông bố bà mẹ vỗ ngực ta đây là kinh khủng, ghê gớm lắm, tao là một vì sao tinh tú ở trên trời, kiểu tao là trời, mày (con cái) là đất,  dìm con cái để mình nổi? Nhưng thử hỏi có dám hy sinh vì đại nghĩa, có dám làm việc đúng lương tâm, lương thiện không thì không dám làm.
Anh hùng rơm chỉ khoác lác nơi só tối, bắt nạt những người cảm thấy yếu thế hơn, còn khi nhìn thấy sức mạnh, quyền lực hơn mình là nhột, to mồm nhưng thùng rỗng kêu to, nếu động vào chút quyền lợi, thiệt tý quyền lợi là ầm ỹ, trở cờ, còn anh hùng thật có gian khó nhưng vì lẽ công bằng, công lý vẫn làm.

Còi to, cho vượt, nhưng to còi cần đúng chỗ đúng lúc.

Người Việt không chịu lớn!

(Thói tật người Việt)
Khi bàn về thói tật người Việt, chắc hẳn gần đây có một bài thơ gây xôn xao là bài thơ của cô giáo Trần Thị Lam, trong bài thơ có phê phán rằng người Việt như trẻ con, chỉ biết “bú mớm”, ngược dòng thời gian thi sĩ Tản Đà còn cay nghiệt hơn khi than rằng đất nước 4.000 năm ai là “người lớn”. Tất nhiên đó là góc độ nhìn nhận cá nhân trong lĩnh vực nghệ thuật. Thơ ca thường dùng các thủ pháp nghệ thuật: nhân cách hóa, ví von nên có thể làm cho người ta chán nản, đau đớn như vết kim tiêm đâm thọc vào lưng để cho người ta biết đau mà bửng tỉnh, nhìn nhận lại chính mình.
Vậy người Việt chúng ta đã chịu lớn chưa. Nếu soi chiếu kỹ trong quá trình lịch sử của dân tộc, dân tộc Việt cũng có những ánh hào quang chống giặc ngoại xâm, có những bà Trưng, bà Triệu là phận nữ nhi mà đâu có thua kém nam nhi. Trong thời đại chống thuộc địa có những hình ảnh như Nguyễn Thái Học và những anh em của mình (tổ chức Quốc Dân Đảng), bị xử tử chặt đầu chỉ vì hoạt động chống lại nhà nước Pháp thuộc… đó chẳng là những con người lớn, vì dân vì nước sao. Hoặc gần đây người ta đang kỷ niệm ngày mất của chí sĩ Thái Phiên, cũng bị nhà nước Pháp thuộc xử tử. Đó là những con người chắc chắn là đại nghĩa, hy sinh cả mạng sống của mình để dấn thân. Vậy rõ ràng trong người Việt thời nào cũng có anh hào… cũng có những con người lớn. Chỉ tiếc rằng bên cạnh đó đúng là vẫn còn có những người chẳng chịu lớn. Sống bao nhiêu năm mà cứ bé đi… bé teo teo… kiểu như chỉ vì những thứ nhỏ bé mà xông vào đánh đấm nhau, kiểu nhìn đểu… cũng ăn no đòn. Hoặc nhiều khi tranh cãi nhau quyết liệt cũng chỉ vì những thứ vụn vặt kiểu tao uống rượu chắc chắn là hơn mày rồi xảy ra xô xát.
Trong đời sống con người ta nhiều khi không vượt qua được cái hạn hẹp của chính mình, kiểu hơn nhau một tý “trâu buộc ghét trâu ăn”, mà đâm thọc sau lưng, chia rẽ mất đi cả tình bạn, tình bằng hữu, huynh đệ. Ngay trong gia đình có khi bố mẹ dù có tuổi mà vẫn nhiễm thói ích kỷ, có ông bố, bà mẹ có tuyên bố với các con: “tao còn sống bọn chúng mày còn khổ”, kiểu tuyên bố đấy quá thất vọng ê chề, quá nhỏ bé, ôi trời lại còn hãm tài nữa. Cha mẹ là tấm gương soi là hình mẫu để con cái nhìn vào, chứ ai cha mẹ lại tìm cách làm con cái khổ??? Bó tay.
Hoặc giả hàng xóm với nhau, nhiều khi thấy hơn nhau một chút cũng thù địch, hằm hè, dẫn đến mâu thuẫn nặng nề.
Nếu ta để ý quan sát rõ ràng một bộ phận người Việt quả là chưa chịu lớn.

Một triết lý của nhà phật: “đời là vô thường”, chỉ cần hiểu, học theo triết lý này là có thể gạt bỏ những điều nhỏ bé kia đi.
Chỉ cần nhìn ra xa, rộng hơn thấy rằng còn nhiều việc phải làm, không nên chăm chăm vào thứ nhỏ mọn mà liên kết lại, cùng hướng tới một xã hội văn minh, thịnh vượng.

Người Việt cần lớn lên.
(Nguyễn Hải Đăng- Trương Định cô sầu 16- 5-2015)

Biển miền Trung mùa du lịch

Vấn đề cá chết ở biển miền Trung quả là một vấn đề nóng bỏng và nghiêm trọng, nó không chỉ liên quan đến đời sống trực tiếp của ngư dân vùng biển mà là vấn đề xã hội rộng lớn liên quan đến nhiều ngành như các dịch vụ buôn bán hàng chợ, dịch vụ du lịch, ăn uống, khách sạn, hàng không. Thử nhé, mùa hè sắp tới rồi, người dân liệu có mặn mà ra biển miền Trung tắm như các mùa trước không? Đòi hỏi những người quản lý cần có cái nhìn chiến lược, dài hơi, bản lĩnh để khắc phục sự cố, ngăn chặn hiểm họa một cách rốt ráo. Lợi ích từ nhà máy thép là bao nhiêu nếu đem so sánh với đời sống của bao dân vạn trài, với ngành du lịch nào là nhà hàng, nào là khách sạn, nào là hàng không, nếu không có người đến hoặc lèo tèo thì những dịch vụ du lịch đó của các tỉnh văn biển thất thu là rất lớn. Con số tính toán là bao nhiêu?
Chuyện quả là nghiêm trọng. Nếu không có những cách xử lý sáng suốt, bản lĩnh hậu quả thiệt hại khó mà đong đếm được. Tôi chẳng làm được gì giúp nên chỉ biết than lên rằng: lo lắng. Thế thôi.

(Nguyễn Hải Đăng)

Từ bài thơ lạ-ngẫm chuyện đời

Ngày nghỉ quốc tế lao động, đang băn khoăn về tình hình cá chết ở miền Trung, khi mà nguyên nhân còn chưa đâu vào đâu, thì bỗng bắt gặp bài thơ lạ của một cô giáo Hà Tĩnh: Trần Thị Lam, thạc sỹ Văn khoa bài thơ: “đất nước mình ngộ quá phải không anh”, quả là một trí thức tung trên face, với tôi không phải quá bất ngờ về nội dung, cái bất ngờ là bài thơ được chia sẻ với mức kỷ lục chỉ trong hơn 1 ngày mà đã có vài nghìn chia sẻ và con số đó lên đến bao nhiêu tôi cũng trả biết được dù nghe nói cô giáo đã rút bài thơ đó xuống nhưng công đồng mạng vẫn lan truyền, điều mà nhiều người làm thơ trên toàn quốc mơ ước, chẳng biết mô tê thế nào nhưng mà ngay sau đó người ta phổ nhạc và có ca sỹ hát luôn. Không những thế bài thơ còn được vài nhạc sỹ phổ nhạc tức là có nhiều phiên bản! Sao lại thế nhỉ! Phải chăng bài thơ hay, có gì đặc biệt?
Tôi suy nghĩ rằng trước tiên bài thơ đánh đúng tâm lý khi người ta đang có những lo âu, trăn trở… bản thân tôi cũng trăn trở trong những vấn đề xảy ra trong cuộc sống. Tỷ như vì sao cá chết? Nếu lượng chất độc (nếu có) trong cá mang và người ăn phải thì sao? Nhà máy fomosa tại sao lại thải ngầm dưới biển, nếu sau 70 năm hết thời hạn thuê liệu họ sẽ thải những gì ra biển Việt Nam? Nếu chúng ta không nghiêm khắc, nghiêm minh với họ. Những cảnh báo của các chuyên gia cần được xem xét.
Bài thơ ngẫm kỹ khá chua cay, phê phán không hề nhẹ, tỷ như cho rằng đã 4.000 năm mà người dân chỉ như trẻ con chỉ biết: “bú mớm”, đại loại là như thế. Hoặc là những đứa trẻ sinh ra đã mang: “nợ nần”. Quả là một lo âu chính đáng. Chính tôi đã sốc khi có thông tin đang trên báo chí công khai rằng hiện mỗi người dân Việt hiện nợ 28 triệu. Trời ơi, thế thì biết bao giờ ta trả hết nợ. Hoặc gần đây nhất chính các chuyên gia tài chính đã nói rõ: ngân sách quốc gia bây giờ chỉ dùng chi thường xuyên và trả nợ, còn không có tiền đầu tư. Có nghĩa là chúng ta sẽ không có tiền đầu tư để làm đường, xây trường học, xây bênh viện, vv… Rồi tăng lương theo lộ trình lấy đâu ra? Nếu dùng các giải pháp kiểu tăng thuế thu nhập, thuế doanh nghiệp, thuế đánh vào hàng tiêu dùng (tức người dân chịu), lại sinh ra các vấn đề khác, tỷ như doanh nghiệp đang khó khăn lại càng khốn khó… nguy cơ phá sản… cái nọ sọ cái kia…
Nỗi lo âu quả là chính đáng, chẳng ai muốn “đất nước mình ngộ quá phải không anh”, khi mà chúng ta lâm vào nợ nần. Một quốc gia không thể nói là khỏe mạnh, phú cường khi lâm vào nợ nần, các thế hệ con cháu phải trả.
Tóm lại bài thơ quả là sâu cay, chúng ta còn phải suy ngẫm dài dài.
(Nguyễn Hải Đăng, Trương Định cô sầu 2016)

Hãy sống cho đến chết!

(Nguyễn Hải Đăng)
Việc học tập là công việc cả đời và không bao giờ hết được, con người chẳng ai dám nói mình biết hết, nhất là ở trên quả đất này ối thứ con người còn phải tìm kiếm khám phá. Tôi có một câu thu lượm được của một bạn trẻ như sau: “hãy sống cho đến chết, chứ đừng chết khi còn sống”, thoáng nghe thì có vẻ vô lý, vì tôi còn sống, tôi còn ăn, mặc, nói tức là tôi còn sống chứ tôi đã chết đâu. Ồ nhỉ, tôi có gào thét làm những việc tồi tệ đi chăng nữa tức là tôi vẫn còn đang sống, chỉ trừ khi tôi nhắm mắt xuôi tay, tim tôi ngừng đập mới là lúc tôi chết, kỳ cục quá sao lại nói rằng tôi vẫn đang đi lại, tán phét, chém ùng ùng mà nói rằng tôi đã chết. Đó, đấy là một cách tư duy. Nhưng tư duy đó thật là thiển cận.
Trước tiên anh chị phải hiểu thế nào là sống? Sống có thể có nhiều định nghĩa, nhưng cách định nghĩa đơn giản là anh chị sống phải có ý nghĩa. Nhân bản. Như là chăm làm việc thiện, như là lạc quan yêu đời… thương yêu con cháu, thương yêu con người.

Câu nói của bạn trẻ đó thật là hay và sâu sắc, nó hay và ý nghĩa ở chỗ nó khuyến khích người ta phải sống hết mình với những gì mình đam mê mình yêu thích, thậm chí phải dấn thân vào những điều mình yêu thích, cho là đúng đắn dù có rủi ro đi chăng nữa. Nên nhớ rằng mọi sự tiến bộ của xã hội, những phát minh sáng tạo mới đều ẩn chứa rủi ro… nên khi ta sống ta phải biết vươn lên và sống trọn với sự khao khát, đam mê của mình, tức là ta đang sống. Chứ không phải là ta chỉ có ăn, ngủ, đi lại là ta đang sống đâu. Vì rằng ta là con người, ta có trí tuệ, có tư duy… nếu ta chỉ có mấy thứ như trên hóa ta chỉ như động vật?
Còn vế sau của câu nói rằng: “đừng chết khi ta còn sống”, quả là không hề sai chút nào. Trong cuộc sống, có người sống bao nhiêu năm mà như đã chết. Vì sao? Không phải vì bệnh tật, nằm liệt, bại liệt, hay ốm đau không làm gì được không nói, mà ở đây khỏe mạnh, nhưng không chịu làm gì, không chịu đọc, học hỏi, không chịu tiếp thu, cứ sống với cái tôi to đùng đoàng, u mê, không chịu tư duy, thích ngồi không, nên không làm gì, thậm chí không giúp đỡ, vun sới cho những người xung quanh mình, người thân của mình, người bệnh hoạn trong chính những người thân xung quanh mình chứ chưa nói đến đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội.  Nói tóm lại bao nhiêu năm mà sống chẳng có ích gì, lười nhác, độc ác, tồi tệ… vậy chẳng là chết khi đang còn sống. Thậm chí chết đi còn giải thoát được đau khổ cho những người xung quanh.
(NHĐ-Trương Định cô sầu 4-2016)