Xếp hàng mua nước, dầu, gạo

(Hồi ký đứt đoạn)
Nhìn những bức ảnh một số nơi ở Hà Nội xếp hàng đợi nước gần đây là nhớ đến một thời tôi đã sống hồi con trẻ, đó là thời bao cấp. Thời bao cấp cuộc sống khá vất vả. Những nhu cầu thiết yếu đều khó khăn: đường, sữa, gạo… Thời đó chỉ khi nào ốm mới được cân đường hộp sữa. Gạo thời tem phiếu phải xếp hàng, chen lấn để mua. Có khi phải xếp từ tờ mờ sáng, có người nghĩ mẹo ra xếp gạch. Thời đó có câu: “mặt nhăn nhó như mất sổ gạo”, nếu mà mất sổ gạo là toi rồi, lấy đâu ra cơm ăn. Thời bao cấp, tem phiếu, mua dầu để nấu ăn cũng gặp cảnh xếp hàng kinh khủng, vào những ngày có dầu về mang can dầu ra xếp hàng ở cửa hàng dầu vài giờ. Ngày đó ai làm nghề bán dầu khá kiêu căng, muốn nhanh có khi phải quen biết. Sau cảnh đong gạo, mua dầu đun là đến cảnh xếp hàng lấy nước. Máy nước chung nằm ngoài đường đầu ngõ. Nhà nào trong khu cũng có vài đôi xô nước. Thanh niên dùng tay xách, người lớn tuổi hơn dùng đòn gánh gánh. Gánh kẽo kẹt, đòn gánh bằng gỗ được móc với sợi xích sau đó nối với thùng nước. Mùa hè, mỗi ngày cần xếp hàng để gánh về nhà áng chừng 4-5 gánh là đủ dùng. Cảnh xếp hàng gánh nước đôi khi tranh giành cãi lộn ỏm tỏi. Nếu hôm nào vòi công cộng mất nước là thôi rồi lo sốt vó, nên mọi nhà đều phải mua thêm chậu hoặc xây bể bê tông ngầm để tích nước, phòng trừ mất nước.
Thời trẻ đó, tôi cũng phải xếp hàng gánh nước khá nhiều, mà gia đình nào cũng thế, tiêu tốn khá nhiều thời gian vào việc này. Chị em, cô bác phụ nữ phải giặt tay, cứ mang cái chậu ra vòi vò vò, giặt giũ hàng tiếng mới xong. Chứ giờ máy giặt nhàn hơn nhiều.
Ngoài ra có những kỷ vật gắn liền một thời tôi đã sống như bếp dầu, đổ dầu từ can mua về cho vào dưới đáy bếp. Vặn bấc nhô lên châm lửa là bắt đầu thổi cơm. Lắm khi bấc tắc, kẹt, kì cạch sửa đến khổ. Thời đó mất điện là chuyện cơm bữa, nên phải dùng đèn dầu. Đèn dầu nguyên lý cũng giống như bếp dầu là dùng bấc. Cảnh phải học tập, ăn uống, phải dùng đèn dầu là chuyện thường ngày ở huyện. Con người ta gặp hoàn cảnh như vậy nên cũng phải học cách thích nghi, quen. Phích nước dùng để ủ nước nóng – phích nước Rạng Đông-thương hiệu một thời. Nếu không may đá phải phích vỡ, là hôm đó không có nước nóng pha uống.
Đường Bà Triệu (Hà Nội) ngày nay có một quán cà phê mô tả, bài trí y như thời bao cấp: đèn dầu, phích nước, con tem, túi… ai muốn chiêm ngưỡng xin mời.
Thời bao cấp một thời gắn liền với tuổi thơ, cảnh chen lấn xếp hàng mua những nhu yếu phẩm, cảnh kẽo kẹt đôi quang gánh, gánh nước, găm mãi vào trí não mỗi khi mất ngủ. Ôi một thời…

Nỗi thất vọng

(Cảm nhận ngắn)

Cuộc sống luôn chứa đựng nhiều yếu tố bất ngờ, có những điều ta không nghĩ rằng ta có thể làm được như thế, thế mà ta có thể làm được hơn thế, đó là do nội lực tiềm ẩn trong ta còn nhiều đó là điều bất ngờ đáng hoan hỉ, tuy vậy cuộc sống cũng có những nỗi buồn những nỗi thất vọng mà ta cũng không, chưa lường trước được, có níu kéo, có giữ cũng trả được, nỗi thất vọng lớn, cuộc sống mà, muốn tiến lên, xông lên, đôi khi người ta phải quên đi, vứt bỏ những nỗi thất vọng không ngờ đó… có phải không nhỉ!

(Nguyễn Hải Đăng)

Lười như hủi

(Nguyễn Hải Đăng)
Thói tật người Việt
Khi bàn đến những mặt hạn chế, mặt kém cỏi,  mục đích của tôi cũng là giúp sửa chữa, làm cho  tốt lên. Nhân bàn chuyện văn chương bài trước, chủ ý của tôi cho rằng văn chương cần gắn bó với đời sống, mấy hôm nay, nhân việc kèm cháu Quỳnh Chi học hè ở nhà, tôi bắt gặp bài: “Há miệng chờ sung rụng”, một bài văn kinh điển mà tôi đã từng học ngày xưa, đến bây giờ vẫn được soạn học. Đây là câu chuyện mô tả một kẻ lười biếng, lười đến mức có vẻ phi lý, tức là anh chàng lười nằm ngửa dưới đất há miệng chờ sung rụng, nhưng khi sung rụng xuống bên cạnh, chỉ việc quờ tay cho vào miệng mà anh ta cũng không làm, phải đợi đến có người đi qua anh ta nhờ người đó nhặt giúp quả xung cho vào miệng. Câu chuyện xa xưa đó chắc hẳn xuất phát  từ cuộc sống, trong cuộc sống không phải không có người lười biếng quá thể. Lười theo kiểu chỉ muốn mình chơi còn bắt người khác phải làm. Một tư duy địa chủ, chỉ muốn ngồi không hưởng lộc, nô lệ làm quần quật, bóc lột sức lao động cho mình hưởng. Như trên tôi đã trình bày văn học bắt nguồn từ đời sống người ta dùng các thủ pháp nghệ thuật, nhân cách hóa, so sánh, ví von để diễn ta làm sao cho hấp dẫn.
Câu chuyện “há miệng chờ sung rụng” có một cái kết rất châm biếm, người mà anh lười nhờ lại dùng chân gắp sung đưa vào miệng anh ta. Lập tức anh ta thốt lên: “người đâu mà lười đến vậy”. Câu thốt lên buồn cười ở chỗ nếu so sánh độ lười rõ ràng anh ta còn lười hơn vì người nọ không dùng tay mà dùng chân tức là vẫn còn dùng một thứ bộ phận là chân; thế còn anh ta có chân, có tay mà không dùng, chỉ muốn mỗi mở miệng ra để đớp. Thật là lười quá thể, cười chảy cả nước mắt cho cái sự lười. Câu thốt lên của anh ta nếu ngẫm kỹ lại chính là câu xỉ vả chính anh ta: “đồ đại lười”.
Ngẫm kỹ trong cuộc sống không phải là không có những người đại lười. Xin dẫn ra một kiểu người sau đây. Có người trong cuộc sống không muốn làm, thoái thác đủ thứ việc làm, nhưng thấy người khác làm vẫn ra dạy dỗ: “mày phải chăm chỉ, tích cực làm ăn”. Hoặc quái hơn có người mang tư duy trộm cắp nhưng lại ra dạy dỗ người khác cần phải biết lao động lương thiện, chân chính. Buồn cười, mỉa mai là ở chỗ đó. Câu chuyện trong bài văn đó rõ ràng bắt nguồn từ đời sống, rất súc tích, mà châm biếm. Điển hình cho mẫu người lười kiểu này là mình làm 1 thậm chí 0 tròn, mà lại muốn người khác làm 5-7 mới ưng???
Hỡi ôi những người nếu lỡ có lười nhác hãy tự soi lại mình, cần cố gắng hơn, nếu tự mình chăm chỉ, chẳng cần phải giáo huấn ai, tự mình đã là tấm gương rồi, người ta sẽ tự nhìn vào mình mà học theo. Hoặc người ta sẽ tự cảm thấy xấu hổ mà học theo, cần chi phải lớn tiếng giáo huấn.
(Chiều, oi nồng 8-2015)

Lý sinh sự vui

Xả stress
Ô hay buồn cười tệ. Buồn cười quá đi chứ. Qua môi giới ta mời được đội bóng khủng sang thi đấu. Cơ mà sao không mời đội vừa tầm thôi, hơn chỉ hơn một hai bậc chứ hơn những bốn, năm bậc đâm hóa xem họ trình diễn? Tỷ số cách biệt quá (8-1), “Chuyện nhỏ như con voi”… đâu phải đơn giản mới mời được họ? một đống tiền… đừng đùa: “chuyện to như que tăm”… ấy, thôi nào… đừng bàn cãi nữa, được sướng con mắt xem họ trình diễn rồi còn gì! Được rà tay sờ vào thần tượng rồi còn gì… Ừ nhỉ… hóa ra mình lắm chuyện, lý sinh sự…hê…hê… thôi nhé… dẫu trận đấu không cân tài nhưng mà vẫn vui… như lời một fan cuồng nào nói…
(Nguyễn Hải Đăng)

Văn học nghệ thuật và đời sống – rao bán sách

(Luận bàn sự đời)
Văn học nghệ thuật sinh ra để làm gì? Mục đích, văn học nghệ thuật la phản ánh cuộc sống, đóng góp cho sự phát triển cuộc sống. Tôi nhớ đầu năm ngoái có 2 người rất nổi tiếng trong giới văn chương phát biểu. Đầu tiên là nhà văn Chu Lai ông nói rằng sách ra nhiều nhưng mấy cuốn nào đọng lại? Người thứ hai là nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ người mà tôi khá hâm mộ nói rằng: nhiều người viết văn tràng dang đại hải, trong số hàng nghìn người cầm bút liệu mấy người có kỹ năng viết? Thậm chí vào kỳ đại hội trước Thu Huệ còn tuyên bố: “ai vào ban chấp hành để kiếm chác thì hãy thôi đi”. Một tuyên bố khá sốc đối với tôi vào lúc đó. Ô hay, anh đã cầm bút viết lách tức là anh phải có một nhân cách cơ bản nào đó, vào hội vào ban chấp hành để mong làm việc, mong ra tác phẩm hay chứ chỉ vì tiền, chắc chắn chẳng bao giờ có thể có tác phẩm ra trò, điều chắc chắn tôi suy đoán là như vậy. Một phát biểu thẳng tưng như vỗ vào mặt những con người tham, sân, si không đúng chỗ.
Đến đại hội hội nhà văn vừa diễn ra này có một bài báo phỏng vấn nhà văn Võ Thị Xuân Hà với câu hỏi cho rằng: văn học hiện nay xa rời cuộc sống? Một câu hỏi rất đúng, trúng, điều mà tôi có cảm nhận hàng chục năm nay. Nếu văn học không phản ánh cuộc sống thì viết văn để làm gì? Dù bạn có dùng thủ pháp, phương pháp, nghệ thuật gì đi nữa thì hãy nhớ rằng: “mọi ngả đường đều dẫn đến thành Roma”, tức có nghĩa rằng văn học vẫn phải phản ánh cuộc sống này, cuộc sống diễn ra hằng ngày ta đang sống, đóng góp, phản biện nhằm xây dựng một xã hội ngày một tốt hơn. Văn học mà viển vông… đọc mà chẳng hiểu gì… thật là mông lung. Người ta có thể biện luận văn chương thơ phú của tôi cao siêu, siêu hình… vv… có trời mà biết siêu việt đến đâu. Đó là phải nhờ các nhà phê bình, mà ngày nay các nhà phê bình cũng biến dần đâu mất.
Thôi tản mạn vậy thôi, tôi là người viết văn đã lâu, từ truyện ngắn đầu tiên: “Công tử Trí” đến nay đã 13 năm. Một thời gian cũng đủ để chiêm nghiệm, suy tư, đủ đằm mình vào các sáng tác, ngẫm ngợi về nó. Đối với tôi văn học là những gì gần gũi xung quanh mình, những câu chuyện cuộc sống hằng ngày diễn ra, ta bắt gặp, cảm nhận, suy nghĩ về nó và dùng ngôn ngữ, bút pháp văn học để diễn tả về nó, mong muốn gửi gắm một thông điệp nào đó về cuộc sống như: “Hoài niệm” viết về cô gái không may bị đẩy làm nghề bia ôm, như: “nghề cửu vạn”, viết về những thanh niên thôn quê bỏ làng lên phố kiếm sống vất vả, như: “Công tử Trí”, một tay chơi con nhà giàu ở phố lớn. Và nhiều những câu chuyện khác: “Ngày không tiêu tiền” là cuộc sống khốn khó của một công chức đơn thân, gà trống nuôi con, vật lộn với cơn bão giá. Đó là những câu chuyện mà đọc lên ta hiểu ngay và cảm nhận nó… ồ… đó là những gì xung quanh ta đấy chứ. Tất cả những câu chuyện đó tập hợp lại thành tập truyện: “Chuyện tình cô thợ may”. Đằng sau một câu chuyện tình của cô thợ may, chuyện đời một cô gái mới lớn thành thị với bao ước vọng,  rồi đến những  số phận,  phận đời những người lao động thôn quê lên phố như các cháu bán báo dạo trong “người đàn ông tốt bụng”, những mảnh đời kiếm nhặt, đồng nát như: “người đàn bà nhặt rác”, một thế giới đong đầy những giọt nước mắt.  Tập truyện ngắn do NXB Lao Động ấn hành đã in xong, sắp tung ra thị trường với đầu đề: “Chuyện tình cô thợ may”.
Với quan điểm văn chương là những gì gần gũi, với phương pháp nghệ thuật hiện thực, tôi đi thẳng ngòi bút của mình tới những số phận ngay xung quanh mình, đối diện với nó suy ngẫm về nó, mong được sự ủng hộ của những ai yêu văn chương.
Nhân dịp sắp ra mắt tôi xin ký tặng 15 cuốn. Ai có nhu cầu nhanh tay nhắn vào số điện thoại: 01697556982, ghi tên tuổi địa chỉ để tôi liên hệ tặng sách.
Mong những ai có tâm huyết khôi phục, tôn vinh văn hóa đọc giới thiệu bạn đọc mua.

Xin liên hệ: Nguyễn Hải Đăng, 10b-q36 lắp ghép Trương Định Hà Nội.
Có một điều chắc chắn rằng truyện của tôi không đụng hàng, hiện thực đến mức chân thực. Bạn sẽ không cảm thấy hối tiếc khi bỏ ra 45.000 đồng để mua sách của tôi. Mua nhiều sẽ giảm giá 10%.
(Nguyễn Hải Đăng)